Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Халил Султон (Темурий)

Тарихий шахс

Темурий ҳукмдор (1405–1409): Амир Темурнинг набираси, Мироншоҳнинг ўғли; бобоси вафотидан сўнг Самарқанд тахтини эгаллаган, 1409-йилда Шоҳруҳга тахтни бой берган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳаёт йиллари:
1384 — 1411
Отаси:
Мироншоҳ
Турмуш ўртоғи:
Шодмулк хотун

Биография

Халил Султон (1384–1411) Темурийлар сулоласига мансуб бўлиб, Амир Темурнинг набираси ва Мироншоҳнинг ўғли эди. Уни Темурнинг бош хотини Сарой Мулк хоним (Бибихоним) тарбиялаган. Ёшлигидаёқ, 15 ёшида, Амир Темурнинг Ҳиндистон сафарида (1399–1400) иштирок этиб ўзини кўрсатган, Хитойга тайёргарлик кўрилган юришда эса ўнг қанот қўмондони бўлган.

У қуйи табақадан чиққан Шодмулкка уйланиб, Амир Темурнинг ғазабига учраган, кейинроқ кечирилган. Темур 1405-йил февралида вафот этгач, васиятга кўра тахт вориси Пирмуҳаммад деб ҳисобланарди, бироқ Халил Султон 18-мартда Самарқандни эгаллаб, ўзини Мовароуннаҳр ҳукмдори деб эълон қилди. Бобосидан қолган хазинадан фойдаланиб, аён ва амирларнинг бир қисмини ўз томонига оғдирди.

Кўп ўтмай Темурга содиқ амирлар, вилоят ҳокимлари ва шаҳзодалар унга қарши бош кўтарди. Биринчи бўлиб Туркистон ва Фарғона ҳокими амир Худойдод билан Шайх Нуриддин исён қилди; унинг иниси Мирзо Султон Ҳусайн дарёнинг чап қирғоғидаги вилоятларда ўз ҳокимиятини тиклади; Пирмуҳаммад эса Насафга қараб юрди. Худойдод Ўратепа ва Шоҳруҳияни қўлга олиб, Самарқанд томон юрди. Зарафшон бўйидаги жангда Халил Султон мағлуб бўлиб, асирга тушган.

Манбаларда ёзилишича, у хазинани исроф қилган, бошқарувда хотинининг фикрига суянган, йирик мансабларга тасодифан топилган одамлар қўйилган, шу сабаб бошқа шаҳзодалар ундан ранжиган. Шундан сўнг Ҳиротдаги Шоҳруҳ улкан лашкар билан Зарафшон водийсига кириб, Самарқандни эгаллади. 1409-йилги битимга кўра Халил Султон Мовароуннаҳрдан воз кечди ва унга Рай берилди. У умрининг охиригача шу ерда яшади ва 1411-йилда вафот этди; ziyouz.uz маълумотига кўра, ундан кейин Шодмулк ҳам жонига қасд қилди.

Ҳаёт йўли

  1. 1384
    Туғилди

    Мироншоҳнинг ўғли, Амир Темурнинг набираси.

  2. 1399–1400
    Ҳиндистон юриши

    Бобосининг юришида қатнашган.

  3. 1405
    Самарқандни эгаллади

    18-мартда Самарқандда ҳокимиятни олиб, Мовароуннаҳр ҳукмдори деб эълон қилинди.

  4. 1409
    Тахтни бой берди

    Шоҳруҳ Самарқандни олгач, битимга кўра Мовароуннаҳрдан воз кечди, Рай берилди.

  5. 1411
    Вафот этди

    Райда вафот этди.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Халил Султон (Темурий) биографияси (1384–1411) — Тарихий шахс | Shaxs.uz