Йўлдош Аъзамов

Йўлдош Аъзамов 1909-йил 10-майда Тошкентда туғилган. Ёшлигидаёқ кинога келиб, 1926–1930-йилларда «Совкино» ва «Востоккино» студияларида актёр бўлиб ишлаган. 1930-йилда Давлат кинематография техникумининг актёрлик факултетини (ҳозирги ВГИК; С. Комаров ва Ф. Никитин устахонаси) тамомлаган.

Ўша йили «Ўзбекдавлаткино» трестига, кейинчалик «Ўзбекфилм» студиясига айланган ташкилотга ишга ўтган. Дастлаб актёр ва режиссёр сифатида тарғибот филмлари ишлаган, юздан ортиқ хроника ва ҳужжатли киноочерклар яратган. 1930-йилларнинг охирида Тошкент Ёш томошабинлар театрида режиссёр, Республика қўғирчоқ театрининг бадиий раҳбари бўлган; саҳнада «Ёлғиз елкан оқармоқда» (В. Катаев), «Бизнинг қуролимиз» (А. Крон) ва бошқа спектаклларни қўйган.

1939-йилдан «Ўзбекфилм»да режиссёр-саҳналаштирувчи бўлган. 1945-йилда Н. Ғаниев билан ҳамкорликда «Тоҳир ва Зуҳра» филмини суратга олган. Урушдан кейинги йилларда мустақил бадиий филмлар яратган: «Фурқат» (1959), «Сайёд қўнғироғи» (1966), «Оловли сўқмоқлар» (1971), «Одамлар ташвишида» (1976), «Ота насиҳати» (1979), «Катта ва қисқа ҳаёт» (1981) ва бошқалар.

Унинг энг машҳур ишларидан бири — 1958-йилда суратга олинган «Мафтунингман»: бу биринчи ўзбек кинокомедияси ҳисобланади, ундаги қўшиқлар ҳозиргача севиб тингланади. 1969-йилда Абдулла Қодирийнинг шу номли романи асосида «Ўтган кунлар» филмини ишлаган (премьера 1970-йил 11-майда бўлган). Аъзамов баъзан ўз филмларида ҳам рол ўйнаган.

У 1964-йилда Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби, 1970-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти, 1979-йилда СССР халқ артисти унвонларини олган; Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати, Октябр инқилоби ордени соҳиби. 1946-йилдан СССР Коммунистик партияси аъзоси, Ўзбекистон ССР Кинематографчилар уюшмаси аъзоси бўлган.

Йўлдош Аъзамов 1985-йил 16-июнда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган.