Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tuzatish taklif qilish

Abdullatif Mirzo

Ulug'bekning o'g'li, Temuriylar sulolasidan Samarqand hukmdori (1449–1450): otasini mag'lub etib, uning o'limiga rozilik bergan va olti oydan so'ng o'zi o'ldirilgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi
Haqiqiy ismi:
Abdullatif ibn Ulug'bek
Taxallusi:
Padarkush
Tug'ilgan:
taxminan 1420 — 8 may 1450
Tug'ilgan joy:
Samarqand
Otasi:
Mirzo Ulug'bek
Turmush o'rtog'i:
Shoh Sulton oqo

Biografiya

Abdullatif Mirzo taxminan 1420-yilda Mirzo Ulug'bek oilasida tug'ilgan. U bobosi Shohruh saroyida, Hirotda tarbiyalanib, ilmiy bilim olgan.

1447-yilda Shohruh vafot etgach, Temuriy shahzodalar o'rtasida taxt uchun kurash boshlangan. Abdullatif bu kurashda qatnashgan, so'ng Balx viloyatini boshqargan.

Keyinchalik u otasi bilan to'qnashgan. 1449-yilda Amudaryo bo'yida ikki qo'shin uch oy yuzma-yuz turgan; Buxoro va Samarqanddagi g'alayonlar sababli Ulug'bek Samarqandga qaytishga majbur bo'lgan. Abdullatif daryodan o'tib, Termiz va Shahrisabzni egallagan va kuzda Samarqand yaqinidagi Dimashq qishlog'ida otasi qo'shinini mag'lub etgan. 1449-yil oktabrida Samarqandda taxtga o'tirgan.

Ulug'bek 1449-yil oktabrida o'ldirilgan; manbalarga ko'ra, bu o'g'lining roziligi bilan amalga oshgan. Shu davrda uning ukasi Abdulaziz ham o'ldirilgan. Otasini o'ldirgani uchun Abdullatif «Padarkush» («ota qotili») laqabi bilan ataladi; Alisher Navoiy bu ishni she'rlarida qoralagan.

Hukmronligi taxminan olti oy davom etgan. Qattiq ichki siyosat va harbiy qobiliyati tufayli ko'chmanchilarning Movarounnahrga hujumlari vaqtincha to'xtatilgan. U she'r yozgan, astronomiya va tarixga ham qiziqqan.

Abdullatif 1450-yil 8-mayda Samarqand chekkasida Ulug'bekka sodiq amirlar, ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, Bobo Husayn tomonidan o'ldirilgan. Undan keyin Ulug'bekning jiyani Abdulla Mirzo (1450–1451) taxtga chiqqan.

Karyera

Hayot yo'li

  1. taxminan 1420
    Tug'ilishi

    Ulug'bek oilasida tug'ilgan; bobosi Shohruh saroyida, Hirotda tarbiyalangan.

  2. 1447
    Shohruhning vafoti

    Temuriy shahzodalar kurashida qatnashgan, so'ng Balxni boshqargan.

  3. 1449
    Amudaryo bo'yidagi qarama-qarshilik

    Taxminan uch oy davomida ota va o'g'il qo'shinlari daryoning ikki sohilida turgan.

  4. 1449
    Dimashq jangi

    Kuzda Samarqand yaqinidagi Dimashq qishlog'ida Ulug'bek qo'shinini mag'lub etgan.

  5. 1449
    Samarqand taxti

    Oktabrda taxtga o'tirgan; shu oyda Ulug'bek o'ldirilgan.

  6. 1450
    Halok bo'lishi

    8-mayda Samarqand chekkasida Ulug'bekka sodiq amirlar tomonidan o'ldirilgan.

Meros

Abdullatif asosan otasi Ulug'bekni taxtdan agdarib, o'ldirishga rozilik bergan hukmdor sifatida tanilgan: shu sababli unga «Padarkush» laqabi berilgan, Alisher Navoiy esa bu ishni she'rlarida qoralagan. Qisqa hukmronligi barqaror meros qoldirmagan: undan keyin Samarqand taxti Abdulla Mirzoga o'tgan.

Davr: Temuriylar Movarounnahri, XV asr o'rtalari
  • Shohruhning vafoti (1447)
  • Dimashq jangi (1449)
  • Ulug'bekning o'ldirilishi (1449)
  • Abdullatifning o'ldirilishi (1450)

Aloqador shaxslar

Abdullatif Mirzo (taxminan 1420–1450) — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz