
Adabiyotshunos, tarjimon va pedagog olim; Chingiz Aytmatov asarlarining o'zbekcha tarjimalari muallifi, O'zbekiston san'at arbobi.
- Faoliyat:
- Olim, Filolog
- Haqiqiy ismi:
- Asliddin Rashidov
- Hayot yillari:
- 1930 — 15 sentabr 2020
- Tug'ilgan joy:
- Jizzax
- Otasi:
- Rashid Xalilov
- Onasi:
- Qoʻysinoy Xalilova
Biografiya
Asil Rashidov — adabiyotshunos olim, pedagog va tarjimon, O'zbekiston Respublikasi san'at arbobi. U Chingiz Aytmatov asarlarini o'zbek tiliga o'girgan tarjimonlardan biri sifatida tanilgan va badiiy tarjimada o'ziga xos ijodiy maktab yaratgan. 1930-yilda Jizzax tumanining Sovungarlik qishlog'ida dunyoga kelgan, 2020-yil 15-sentabrda 90 yoshida vafot etgan.
U 1954-yilda O'rta Osiyo davlat universitetini (bugungi O'zbekiston Milliy universiteti) jurnalist mutaxassisligi bilan bitirdi. 1954–1958-yillarda «Qizil O'zbekiston» gazetasida (hozirgi nomi «O'zbekiston ovozi») adabiy xodim, keyin bo'lim mudiri lavozimida ishladi.
1958-yilda Toshkent davlat pedagogika institutining (Nizomiy nomidagi) aspiranturasiga o'qishga kirdi va 1961-yilda uni yakunladi. Shu institutda u 56 yil mobaynida o'zbek adabiyoti kafedrasida avval o'qituvchi, so'ng dotsent, keyin professor bo'ldi. Filologiya fanlari nomzodi darajasini 1981-yilda oldi.
Rashidovning ilmiy-ommabop asarlari: «Chiniqish maktabi», «Leysya Ukrainka», «Asrga tengdosh maktab», shuningdek «So'nmas yulduzlar» va «Inson va mehnat madhi». Mustaqillik davrida chop etilgan kitoblari orasida «Akam haqida» risolasi (unda davlat va jamoat arbobi Sharof Rashidov yodga olinadi), shuningdek, «Ezgulikka baxshida umr» va «Chingiz Aytmatovning badiiy olami» bor.
Tarjimon sifatida u Aytmatovning o'nga yaqin asarini o'zbekchaga o'girgan: «Jamila», «Oq kema», «Asrni qaritgan kun», «Alvido, Gulsari!», «Erta kelgan turnalar», «Yuzma-yuz», «Bo'takoz», «Somon yo'li», «Sarvqomat dilbarim» va «Sohil bo'ylab chopayotgan olapar». Bundan tashqari, uning tarjimasida Aleksandr Bekning «Volokolamsk yo'li» romani va Mirzabek Duysenovning «Imtihon» qissasi o'zbek o'quvchisiga yetib kelgan.
Oliy ta'lim va o'zbek adabiyotini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun «O'zbekiston Respublikasi san'at arbobi» hamda «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan o'qituvchi» unvonlariga, O'zbekiston Davlat mukofotiga va «Shuhrat» medaliga sazovor bo'lgan.
Ta'lim
- Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetiOliygoh · Toshkent · 1958–1961
- O'rta Osiyo davlat universitetiOliygoh · Toshkent · 1954hozirgi nomi — O'zbekiston Milliy universiteti
Karyera
- Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetiO'qituvchi, dotsent, professor · Toshkent · 1961–…hozirgi nomi — Nizomiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy pedagogika universiteti
Mukofotlar
O'zbekiston san'at arbobiO'zbekiston
«Shuhrat» medaliO'zbekiston
Hayot yo'li
- 1930Jizzax tumanida tug'ilgan
- 1954O'rta Osiyo davlat universitetini tamomlagan; «Qizil O'zbekiston» gazetasida ishlagan
- 1958–1961Nizomiy nomidagi pedagogika instituti aspiranturasi
- 1961Nizomiy nomidagi pedagogika institutida o'zbek adabiyoti kafedrasida ishlay boshlagan (56 yil)
- 1981Filologiya fanlari nomzodi
- 202015-sentabrda vafot etgan
Asarlar
- «Inson va mehnat madhi»Kitob
- «So'nmas yulduzlar»Kitob
- «Asrga tengdosh maktab»Kitob
- «Leysya Ukrainka»Kitob
- «Chiniqish maktabi»Kitob
- «Akam haqida»Kitob
- «Ezgulikka baxshida umr»Kitob
- «Chingiz Aytmatovning badiiy olami»Kitob
- Ch. Aytmatov, «Yuzma-yuz»Tarjima
- Ch. Aytmatov, «Jamila»Tarjima
- Ch. Aytmatov, «Alvido, Gulsari!»Tarjima
- Ch. Aytmatov, «Oq kema»Tarjima
- Ch. Aytmatov, «Erta kelgan turnalar»Tarjima
- Ch. Aytmatov, «Asrni qaritgan kun»Tarjima
- A. Bek, «Volokolamsk yo'li»Tarjima
- M. Duysenov, «Imtihon»Tarjima