
Адабиётшунос, таржимон ва педагог олим; Чингиз Айтматов асарларининг ўзбекча таржималари муаллифи, Ўзбекистон санъат арбоби.
- Фаолият:
- Олим, Филолог
- Ҳақиқий исми:
- Аслиддин Рашидов
- Ҳаёт йиллари:
- 1930 — 15 сентабр 2020
- Туғилган жой:
- Жиззах
- Отаси:
- Рашид Халилов
- Онаси:
- Қўйсиной Халилова
Биография
Асил Рашидов — адабиётшунос олим, педагог ва таржимон, Ўзбекистон Республикаси санъат арбоби. У Чингиз Айтматов асарларини ўзбек тилига ўгирган таржимонлардан бири сифатида танилган ва бадиий таржимада ўзига хос ижодий мактаб яратган. 1930-йилда Жиззах туманининг Совунгарлик қишлоғида дунёга келган, 2020-йил 15-сентабрда 90 ёшида вафот этган.
У 1954-йилда Ўрта Осиё давлат университетини (бугунги Ўзбекистон Миллий университети) журналист мутахассислиги билан битирди. 1954–1958-йилларда «Қизил Ўзбекистон» газетасида (ҳозирги номи «Ўзбекистон овози») адабий ходим, кейин бўлим мудири лавозимида ишлади.
1958-йилда Тошкент давлат педагогика институтининг (Низомий номидаги) аспирантурасига ўқишга кирди ва 1961-йилда уни якунлади. Шу институтда у 56 йил мобайнида ўзбек адабиёти кафедрасида аввал ўқитувчи, сўнг доцент, кейин профессор бўлди. Филология фанлари номзоди даражасини 1981-йилда олди.
Рашидовнинг илмий-оммабоп асарлари: «Чиниқиш мактаби», «Лейся Украинка», «Асрга тенгдош мактаб», шунингдек «Сўнмас юлдузлар» ва «Инсон ва меҳнат мадҳи». Мустақиллик даврида чоп этилган китоблари орасида «Акам ҳақида» рисоласи (унда давлат ва жамоат арбоби Шароф Рашидов ёдга олинади), шунингдек, «Эзгуликка бахшида умр» ва «Чингиз Айтматовнинг бадиий олами» бор.
Таржимон сифатида у Айтматовнинг ўнга яқин асарини ўзбекчага ўгирган: «Жамила», «Оқ кема», «Асрни қаритган кун», «Алвидо, Гулсари!», «Эрта келган турналар», «Юзма-юз», «Бўтакоз», «Сомон йўли», «Сарвқомат дилбарим» ва «Соҳил бўйлаб чопаётган олапар». Бундан ташқари, унинг таржимасида Александр Бекнинг «Волоколамск йўли» романи ва Мирзабек Дуйсеновнинг «Имтиҳон» қиссаси ўзбек ўқувчисига етиб келган.
Олий таълим ва ўзбек адабиётини ривожлантиришдаги хизматлари учун «Ўзбекистон Республикаси санъат арбоби» ҳамда «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ўқитувчи» унвонларига, Ўзбекистон Давлат мукофотига ва «Шуҳрат» медалига сазовор бўлган.
Таълим
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1958–1961
Карьера
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиЎқитувчи, доцент, профессор · Тошкент · 1961–…ҳозирги номи — Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети
Мукофотлар
Ўзбекистон санъат арбобиЎзбекистон
«Шуҳрат» медалиЎзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1930Жиззах туманида туғилган
- 1954Ўрта Осиё давлат университетини тамомлаган; «Қизил Ўзбекистон» газетасида ишлаган
- 1958–1961Низомий номидаги педагогика институти аспирантураси
- 1961Низомий номидаги педагогика институтида ўзбек адабиёти кафедрасида ишлай бошлаган (56 йил)
- 1981Филология фанлари номзоди
- 202015-сентабрда вафот этган
Асарлар
- «Инсон ва меҳнат мадҳи»Китоб
- «Сўнмас юлдузлар»Китоб
- «Асрга тенгдош мактаб»Китоб
- «Лейся Украинка»Китоб
- «Чиниқиш мактаби»Китоб
- «Акам ҳақида»Китоб
- «Эзгуликка бахшида умр»Китоб
- «Чингиз Айтматовнинг бадиий олами»Китоб
- Ч. Айтматов, «Юзма-юз»Таржима
- Ч. Айтматов, «Жамила»Таржима
- Ч. Айтматов, «Алвидо, Гулсари!»Таржима
- Ч. Айтматов, «Оқ кема»Таржима
- Ч. Айтматов, «Эрта келган турналар»Таржима
- Ч. Айтматов, «Асрни қаритган кун»Таржима
- А. Бек, «Волоколамск йўли»Таржима
- М. Дуйсенов, «Имтиҳон»Таржима