
O'zbek raqqosi va baletmeysteri (1914–1988), O'zbekiston SSR xalq artisti; buxoro sahna raqsi maktabini yaratgan, «Larzon» raqsining muallifi, Oqilovlar sulolasining ibtidosida turgan ustoz.
- Faoliyat:
- Raqqos
- Haqiqiy ismi:
- Isohor Xaimovich Oqilov
- Hayot yillari:
- 1914 — 27 sentabr 1988
- Tug'ilgan joy:
- Samarqand
- Onasi:
- Davora xonim
- Turmush o'rtog'i:
- Margarita Oqilova
- Farzandlar:
- Zulayho OqilovaGavhar OqilovaLola OqilovaArtur Oqilov
Biografiya
Isohor Oqilov (Isahar Xaimovich Akilov) — o'zbek raqqosi va baletmeysteri, O'zbekiston SSR xalq artisti. U o'zbek sahna raqsining asoschilaridan biri, buxoro sahna raqsi maktabini yaratgan ustoz sifatida tanilgan; eng mashhur sahnalashtirilgan raqslaridan biri — «Larzon». Oqilovlar raqqoslar sulolasining ibtidosida turadi.
1914-yilda Samarqandda raqqosalar oilasida tug'ilgan; onasi Davoraxonim Buxoro amirining saroyida raqs tushgan. Samarqandda musiqadan saboq olgan, baletmeyster Ali Ardobus to'garagida shug'ullangan. 1929-yilda Muhiddin Qori-Yoqubov uni o'z teatriga olgan; u yerdagi studiyada raqs, qo'shiq va sahna mahoratini o'rgangan. O'n sakkiz yoshida «Charxi du zona» (tizzada aylanish) deb ataluvchi murakkab raqs usulini puxta egallab, uning mohir ijrochisiga aylangan. 1930-yillarda Buxoro yahudiy musiqali teatrida baletmeyster bo'lib ishlagan.
1937-yildan Toshkentda O'zbekiston davlat filarmoniyasida faoliyat yuritib, katta ansambl va yakkaxon raqs dasturlarini sahnalashtirgan. Rafiqasi Margarita bilan birga «Bahor», «Shodlik», «Go'zal» va boshqa professional raqs jamoalarini tashkil etishda qatnashgan. Uning ijodida buxoro raqsi alohida o'rin tutadi: «Mavrigi» katta buxoro raqs syuitasi hamda yakkaxon «Larzon» shular jumlasidandir. «Larzon»ni Igor Moiseyev «o'zbek raqsi bog'ining injusi» deb atagan; keyinchalik uni Galiya Izmoilova, Kunduz Mirkarimova, Klara Yusupova, Viloyat Oqilova va boshqa mashhur raqqosalar ijro etgan. «Lyagan» (laganli raqs) ham uning sahnalashtirgan asarlari qatorida tilga olinadi.
Moiseyev bilan do'stlik va hamkorlik uning ijodiga katta ta'sir ko'rsatgan: Oqilov ansambl bilan stajirovkadan o'tgan, katta kompozitsiya qurish san'atini undan o'rgangan. Shogirdlari orasida Klara Yusupova, Qizlarxon Dustmuhamedova, Malika Ahmedova, Dilafro'z Jabborova, Qodir Mo'minov, Nasriddin Shermatov nomlari tilga olinadi. 1987-yilda Roziya Karimovaning «Isohor Oqilov sahnalashtirgan o'zbek raqslari» kitobi nashr etilgan.
Rafiqasi Margarita Oqilova ham raqqosa, O'zbekiston SSR xalq artisti edi. Qizlari — O'zbekiston SSR xalq artisti Viloyat, xoreograf Zulayho va Lola Oqilovalar — otasi izidan borishdi.
U O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni va O'zbekiston SSRning Hamza nomidagi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. 1988-yil 27-sentabrda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan. Toshkentda uning nomi bilan ko'cha atalgan, yashagan uyiga xotira lavhasi o'rnatilgan.
Ta'lim
- O'zbek musiqali teatri qoshidagi studiyaBoshqa · 1929–1932
- Lohutiy nomidagi teatr texnikumiKollej, texnikum · Toshkent
Karyera
- O'zbekiston davlat filarmoniyasiBaletmeyster · Toshkent · 1937–…
- «Bahor» davlat raqs ansambliAnsambl yaratuvchilaridan biri · Toshkent
- «Shodlik» ansambliAnsambl yaratuvchilaridan biri
Mukofotlar
O'zbekiston SSR xalq artistiO'zbekiston SSR
Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotiO'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1914Tug'ilishi
Samarqandda raqqosalar oilasida dunyoga kelgan.
- 1929Qori-Yoqubov teatri
Muhiddin Qori-Yoqubov teatrida va uning qoshidagi studiyada raqs, qo'shiq va sahna mahoratini o'rgangan.
- «Charxi du zona»
O'n sakkiz yoshida tizzada aylanishga asoslangan murakkab raqs usulini egallagan.
- 1930-yillarBuxoro yahudiy teatri
Buxoro yahudiy musiqali teatrida baletmeyster bo'lib ishlagan.
- 1937Davlat filarmoniyasi
Toshkentda O'zbekiston davlat filarmoniyasida baletmeyster; yirik ansambl va yakkaxon raqslarni sahnalashtirgan.
- Raqs jamoalari
Rafiqasi bilan birga «Bahor», «Shodlik», «Go'zal» ansambllarini tashkil etishda qatnashgan.
- Moiseyev bilan hamkorlik
Igor Moiseyev ansamblida stajirovkadan o'tgan; u bilan yaqin do'st bo'lgan.
- 1987Kitob
Roziya Karimovaning «Isohor Oqilov sahnalashtirgan o'zbek raqslari» kitobi nashr etilgan.
- 1988Vafoti
27-sentabrda Toshkentda vafot etgan; Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan.
Asarlar
- «Larzon»Raqs
To'rtta maqom asosida yaratilgan yakkaxon buxoro raqsi; Igor Moiseyev uni «o'zbek raqsi bog'ining injusi» deb atagan.
- «Mavrigi»Raqs
Katta buxoro raqs syuitasi.
- Laganli raqsRaqs
Ushbu raqs ham Oqilov sahnalashtirgan asarlar qatorida tilga olinadi.