Biografiya
Muhayyir — Muhammadqul Muhammadrasul o'g'lining taxallusi. Qo'qonda 1842-yilda dunyoga kelgan shoir umrining so'nggi yillarini Rishton tumanida o'tkazib, 1918-yilda olamdan o'tdi. Zamondoshlari uni shoir, tarjimon va nafis yozuv egasi sifatida bilgan; ijodida o'zbek tili bilan birga fors-tojik tili ham o'rin olgan.
Yoshligida, 1875–1885-yillarda Buxoro madrasalarida o'qigan. Qo'qon adabiy davrasida Muqimiy, Furqat, Muhyi, Zavqiy, Nodim Namangoniy, Muntazir kabi ijodkorlar bilan hamfikr bo'lgan. Lutfiy, Jomiy, Hofiz Sheroziy va Navoiyning g'azallariga javoban muxammas va nazira yozgan. Tasavvufga xos ramzlar va ishoralar she'rlarida ko'zga tashlanadi.
Shoir devonini o'zi qo'lda ko'chirib chiqqan va bu devonning ikki to'liq nusxasi bizgacha yetgan. Unda g'azallar bilan birga muxammas, musaddas, murabba, tarje'band, ruboiylar va «Qirq hadis»ning she'riy talqini jamlangan; jami 10 000 misradan ko'proq. Fiqhga oid forscha «Salot-i Mas'udiy» asarini o'zbek tiliga o'girgan, 1870-yilda esa Navoiyning terma devonidan nusxa ko'chirgan.
Uning uchta qo'lyozma devoni Sharqshunoslik institutida va Davlat adabiyot muzeyida saqlanmoqda.
Hayot yo'li
- 1842Tug'ilgan
Qo'qonda tug'ilgan.
- 1870Navoiy devonini ko'chirdi
Alisher Navoiyning terma devonini nastaʼliq xatida ko'chirgan.
- 1875–1885Buxoro madrasalarida o'qidi
Buxoro madrasalarida tahsil olgan.
- 1918Vafoti
Rishton tumanida vafot etgan.
Asarlar
- Devon
350 g'azal, 35 muxammas, 3 musaddas, 6 murabba, 2 tarje'band, 73 ruboiy
- «Qirq hadis» (she'riy tarjima)
- «Salot-i Mas'udiy» (o'zbekcha tarjima)