Asosiy qismga o'tish
Porso Shamsiyev

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Porso Shamsiyev

Olim · Buxoro

Navoiyshunos va matnshunos olim, filologiya fanlari doktori, O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi; Navoiy asarlarining ilmiy-tanqidiy matnlarini tayyorlagan.

Faoliyat:
Olim, Filolog, Sharqshunos
Hayot yillari:
10 fevral 1897(75 yosh) ♒ — 21 mart 1972
Tug'ilgan joy:
Buxoro

Biografiya

Porso Shamsiyev Navoiy merosini va qadimiy matnlarni o'rgangan olim: u filologiya fanlari doktori (1970) va xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1972) edi. U 1897-yil 10-fevralda Buxoroda tug'ilgan, ilm olishni shahar madrasalarida davom ettirgan. 1930-yillargacha madrasa, maktab va ma'rifat sohasidagi idoralarda ishlagan. Keyin nashriyot ishiga o'tib, O'zbekiston Davlat nashriyotida (1931–1936) hamda O'quv-pedagogika nashriyotida (1936–1940) muharrirlik qildi, 1941–1945-yillarda Fanlar akademiyasi nashriyotida muharrir bo'ldi. 1945-yildan vafotigacha Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim edi.

Uning asosiy yo'nalishi Navoiy asarlarining matnini o'rganish va nashrga tayyorlash bo'ldi. «Mahbub ul-qulub»ning, «Majolis un-nafois»ning, «Muhokamat ul-lug'atayn»ning va shoirning boshqa asarlarining ilmiy-tanqidiy matnini nashrga tayyorladi, Navoiy asarlarining 15 jildlik to'plami nashrida faol ishtirok etdi. «Xamsa»ni ilmiy-tanqidiy usulda nashrga tayyorladi; shu matn bo'yicha olib borgan tekstologik izlanishlari esa 1970-yilda uning doktorlik dissertatsiyasi bo'ldi.

Fors tilidagi «Makorim ul-axloq» (Xondamir) uning tarjimasida o'zbekcha o'qiladi; S. Mirzayev bilan hamkorlikda «Boburnoma»ning ilmiy nashrini ham tayyorlagan. «O'zbek adabiyoti» majmuasi (5 kitob)ning tuzilishi, tahriri va izohlarida ham uning hissasi bor. Britaniya muzeyida saqlanadigan, Abdujamilga nisbat beriladigan «Tuhfat us-salotin» mikrofilmini tahlil qilib, bu asar Navoiy g'azallaridan tanlangan shohbaytlardan iborat ekanini, ularni xattot Abdujamil ko'chirganini va mavzular bo'yicha 45 faslga ajratilganini aniqladi.

Shuningdek u o'quv adabiyotlari muallifi: darsliklar qatorida «O'qish kitobi» (1-, 2-kitoblar), «O'zbek tili darsligi», «Adabiyot darsligi» va «Adabiyotdan ish kitobi» bor. G'afur G'ulomning to'rt jildlik «Tanlangan asarlar»i va ikki jildlik «Adabiy-tanqidiy maqolalar»ini nashrga tayyorladi. S. Ibrohimov bilan hamkorlikdagi lug'atlari — 1953-yilda «O'zbek klassik adabiyoti lug'ati», 1972-yilda esa «Navoiy asarlarining lug'ati» — nashr etildi.

Fan arbobi unvoni unga 1972-yilda berildi. Porso Shamsiyev o'sha yilning 21-martida Toshkentda vafot etdi; Toshkentdagi ko'chalardan biri uning nomini olgan.

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1897
    Tug'ilgan

    Buxoroda.

  2. 1930-yillargacha
    Madrasa va maorif muassasalarida

    Madrasa, maktab va ma'rifat idoralarida ishlagan.

  3. 1931–1940
    Nashriyotlarda muharrir

    O'zbekiston Davlat nashriyoti (1931–1936) va O'quv-pedagogika nashriyoti (1936–1940).

  4. 1941–1945
    Fanlar akademiyasi nashriyotida

    Muharrir.

  5. 1945–1972
    Til va adabiyot instituti

    Katta ilmiy xodim.

  6. 1953
    «O'zbek klassik adabiyoti lug'ati»

    S. Ibrohimov bilan hamkorlikda.

  7. 1970
    Doktorlik dissertatsiyasi

    «Xamsa» ilmiy-tanqidiy matni bo'yicha tekstologik tadqiqot; filologiya fanlari doktori.

  8. 1972
    Unvon va vafot

    «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi» unvoni; 21-martda Toshkentda vafot etgan.

Asarlar

  • «Adabiyotdan ish kitobi»
    Darslik
  • «Adabiyot darsligi»
    Darslik
  • «O'zbek tili darsligi»
    Darslik
  • «O'qish kitobi» (1- va 2-kitoblar)
    Darslik
  • «O'zbek klassik adabiyoti lug'ati» (S. Ibrohimov bilan) (1953)
    Lug'at
  • «Navoiy asarlarining lug'ati» (S. Ibrohimov bilan) (1972)
    Lug'at
  • Navoiy, «Xamsa» (ilmiy-tanqidiy matn)
    Nashrga tayyorlagan
  • Navoiy, «Muhokamat ul-lug'atayn», «Majolis un-nafois», «Mahbub ul-qulub» (ilmiy-tanqidiy matnlar)
    Nashrga tayyorlagan
  • Xondamir, «Makorim ul-axloq» (tarjima)
    Tarjima
  • Bobur, «Boburnoma» (ilmiy nashr, S. Mirzayev bilan)
    Nashrga tayyorlagan
  • G'afur G'ulom, «Tanlangan asarlar» (4 jild)
    Nashrga tayyorlagan
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Porso Shamsiyev (1897–1972) — Olim | Shaxs.uz