
Navoiyshunos va matnshunos olim, filologiya fanlari doktori, O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi; Navoiy asarlarining ilmiy-tanqidiy matnlarini tayyorlagan.
Biografiya
Porso Shamsiyev Navoiy merosini va qadimiy matnlarni o'rgangan olim: u filologiya fanlari doktori (1970) va xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1972) edi. U 1897-yil 10-fevralda Buxoroda tug'ilgan, ilm olishni shahar madrasalarida davom ettirgan. 1930-yillargacha madrasa, maktab va ma'rifat sohasidagi idoralarda ishlagan. Keyin nashriyot ishiga o'tib, O'zbekiston Davlat nashriyotida (1931–1936) hamda O'quv-pedagogika nashriyotida (1936–1940) muharrirlik qildi, 1941–1945-yillarda Fanlar akademiyasi nashriyotida muharrir bo'ldi. 1945-yildan vafotigacha Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim edi.
Uning asosiy yo'nalishi Navoiy asarlarining matnini o'rganish va nashrga tayyorlash bo'ldi. «Mahbub ul-qulub»ning, «Majolis un-nafois»ning, «Muhokamat ul-lug'atayn»ning va shoirning boshqa asarlarining ilmiy-tanqidiy matnini nashrga tayyorladi, Navoiy asarlarining 15 jildlik to'plami nashrida faol ishtirok etdi. «Xamsa»ni ilmiy-tanqidiy usulda nashrga tayyorladi; shu matn bo'yicha olib borgan tekstologik izlanishlari esa 1970-yilda uning doktorlik dissertatsiyasi bo'ldi.
Fors tilidagi «Makorim ul-axloq» (Xondamir) uning tarjimasida o'zbekcha o'qiladi; S. Mirzayev bilan hamkorlikda «Boburnoma»ning ilmiy nashrini ham tayyorlagan. «O'zbek adabiyoti» majmuasi (5 kitob)ning tuzilishi, tahriri va izohlarida ham uning hissasi bor. Britaniya muzeyida saqlanadigan, Abdujamilga nisbat beriladigan «Tuhfat us-salotin» mikrofilmini tahlil qilib, bu asar Navoiy g'azallaridan tanlangan shohbaytlardan iborat ekanini, ularni xattot Abdujamil ko'chirganini va mavzular bo'yicha 45 faslga ajratilganini aniqladi.
Shuningdek u o'quv adabiyotlari muallifi: darsliklar qatorida «O'qish kitobi» (1-, 2-kitoblar), «O'zbek tili darsligi», «Adabiyot darsligi» va «Adabiyotdan ish kitobi» bor. G'afur G'ulomning to'rt jildlik «Tanlangan asarlar»i va ikki jildlik «Adabiy-tanqidiy maqolalar»ini nashrga tayyorladi. S. Ibrohimov bilan hamkorlikdagi lug'atlari — 1953-yilda «O'zbek klassik adabiyoti lug'ati», 1972-yilda esa «Navoiy asarlarining lug'ati» — nashr etildi.
Fan arbobi unvoni unga 1972-yilda berildi. Porso Shamsiyev o'sha yilning 21-martida Toshkentda vafot etdi; Toshkentdagi ko'chalardan biri uning nomini olgan.
Karyera
- Oʻzbekiston Davlat nashriyoti (Oʻzdavnashr)Muharrir (O'zbekiston Davlat nashriyoti, keyin O'quv-pedagogika nashriyoti) · Toshkent · 1931–1940hozirgi nomi — O'zbekiston davlat nashriyoti
- Til va adabiyot institutiKatta ilmiy xodim · Toshkent · 1945–1972
Mukofotlar
- O'zbekiston SSR fan arbobi1972 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1897Tug'ilgan
Buxoroda.
- 1930-yillargachaMadrasa va maorif muassasalarida
Madrasa, maktab va ma'rifat idoralarida ishlagan.
- 1931–1940Nashriyotlarda muharrir
O'zbekiston Davlat nashriyoti (1931–1936) va O'quv-pedagogika nashriyoti (1936–1940).
- 1941–1945Fanlar akademiyasi nashriyotida
Muharrir.
- 1945–1972Til va adabiyot instituti
Katta ilmiy xodim.
- 1953«O'zbek klassik adabiyoti lug'ati»
S. Ibrohimov bilan hamkorlikda.
- 1970Doktorlik dissertatsiyasi
«Xamsa» ilmiy-tanqidiy matni bo'yicha tekstologik tadqiqot; filologiya fanlari doktori.
- 1972Unvon va vafot
«O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi» unvoni; 21-martda Toshkentda vafot etgan.
Asarlar
- «Adabiyotdan ish kitobi»Darslik
- «Adabiyot darsligi»Darslik
- «O'zbek tili darsligi»Darslik
- «O'qish kitobi» (1- va 2-kitoblar)Darslik
- «O'zbek klassik adabiyoti lug'ati» (S. Ibrohimov bilan) (1953)Lug'at
- «Navoiy asarlarining lug'ati» (S. Ibrohimov bilan) (1972)Lug'at
- Navoiy, «Xamsa» (ilmiy-tanqidiy matn)Nashrga tayyorlagan
- Navoiy, «Muhokamat ul-lug'atayn», «Majolis un-nafois», «Mahbub ul-qulub» (ilmiy-tanqidiy matnlar)Nashrga tayyorlagan
- Xondamir, «Makorim ul-axloq» (tarjima)Tarjima
- Bobur, «Boburnoma» (ilmiy nashr, S. Mirzayev bilan)Nashrga tayyorlagan
- G'afur G'ulom, «Tanlangan asarlar» (4 jild)Nashrga tayyorlagan