Асосий қисмга ўтиш
Порсо Шамсиев

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Порсо Шамсиев

Олим · Бухоро

Навоийшунос ва матншунос олим, филология фанлари доктори, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби; Навоий асарларининг илмий-танқидий матнларини тайёрлаган.

Фаолият:
Олим, Филолог, Шарқшунос
Ҳаёт йиллари:
10 феврал 1897(75 ёш) ♒ — 21 март 1972
Туғилган жой:
Бухоро

Биография

Порсо Шамсиев Навоий меросини ва қадимий матнларни ўрганган олим: у филология фанлари доктори (1970) ва хизмат кўрсатган фан арбоби (1972) эди. У 1897-йил 10-февралда Бухорода туғилган, илм олишни шаҳар мадрасаларида давом эттирган. 1930-йилларгача мадраса, мактаб ва маърифат соҳасидаги идораларда ишлаган. Кейин нашриёт ишига ўтиб, Ўзбекистон Давлат нашриётида (1931–1936) ҳамда Ўқув-педагогика нашриётида (1936–1940) муҳаррирлик қилди, 1941–1945-йилларда Фанлар академияси нашриётида муҳаррир бўлди. 1945-йилдан вафотигача Тил ва адабиёт институтида катта илмий ходим эди.

Унинг асосий йўналиши Навоий асарларининг матнини ўрганиш ва нашрга тайёрлаш бўлди. «Маҳбуб ул-қулуб»нинг, «Мажолис ун-нафоис»нинг, «Муҳокамат ул-луғатайн»нинг ва шоирнинг бошқа асарларининг илмий-танқидий матнини нашрга тайёрлади, Навоий асарларининг 15 жилдлик тўплами нашрида фаол иштирок этди. «Хамса»ни илмий-танқидий усулда нашрга тайёрлади; шу матн бўйича олиб борган текстологик изланишлари эса 1970-йилда унинг докторлик диссертацияси бўлди.

Форс тилидаги «Макорим ул-ахлоқ» (Хондамир) унинг таржимасида ўзбекча ўқилади; С. Мирзаев билан ҳамкорликда «Бобурнома»нинг илмий нашрини ҳам тайёрлаган. «Ўзбек адабиёти» мажмуаси (5 китоб)нинг тузилиши, таҳрири ва изоҳларида ҳам унинг ҳиссаси бор. Британия музейида сақланадиган, Абдужамилга нисбат бериладиган «Туҳфат ус-салотин» микрофилмини таҳлил қилиб, бу асар Навоий ғазалларидан танланган шоҳбайтлардан иборат эканини, уларни хаттот Абдужамил кўчирганини ва мавзулар бўйича 45 фаслга ажратилганини аниқлади.

Шунингдек у ўқув адабиётлари муаллифи: дарсликлар қаторида «Ўқиш китоби» (1-, 2-китоблар), «Ўзбек тили дарслиги», «Адабиёт дарслиги» ва «Адабиётдан иш китоби» бор. Ғафур Ғуломнинг тўрт жилдлик «Танланган асарлар»и ва икки жилдлик «Адабий-танқидий мақолалар»ини нашрга тайёрлади. С. Иброҳимов билан ҳамкорликдаги луғатлари — 1953-йилда «Ўзбек классик адабиёти луғати», 1972-йилда эса «Навоий асарларининг луғати» — нашр этилди.

Фан арбоби унвони унга 1972-йилда берилди. Порсо Шамсиев ўша йилнинг 21-мартида Тошкентда вафот этди; Тошкентдаги кўчалардан бири унинг номини олган.

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1897
    Туғилган

    Бухорода.

  2. 1930-йилларгача
    Мадраса ва маориф муассасаларида

    Мадраса, мактаб ва маърифат идораларида ишлаган.

  3. 1931–1940
    Нашриётларда муҳаррир

    Ўзбекистон Давлат нашриёти (1931–1936) ва Ўқув-педагогика нашриёти (1936–1940).

  4. 1941–1945
    Фанлар академияси нашриётида

    Муҳаррир.

  5. 1945–1972
    Тил ва адабиёт институти

    Катта илмий ходим.

  6. 1953
    «Ўзбек классик адабиёти луғати»

    С. Иброҳимов билан ҳамкорликда.

  7. 1970
    Докторлик диссертацияси

    «Хамса» илмий-танқидий матни бўйича текстологик тадқиқот; филология фанлари доктори.

  8. 1972
    Унвон ва вафот

    «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби» унвони; 21-мартда Тошкентда вафот этган.

Асарлар

  • «Адабиётдан иш китоби»
    Дарслик
  • «Адабиёт дарслиги»
    Дарслик
  • «Ўзбек тили дарслиги»
    Дарслик
  • «Ўқиш китоби» (1- ва 2-китоблар)
    Дарслик
  • «Ўзбек классик адабиёти луғати» (С. Иброҳимов билан) (1953)
    Луғат
  • «Навоий асарларининг луғати» (С. Иброҳимов билан) (1972)
    Луғат
  • Навоий, «Хамса» (илмий-танқидий матн)
    Нашрга тайёрлаган
  • Навоий, «Муҳокамат ул-луғатайн», «Мажолис ун-нафоис», «Маҳбуб ул-қулуб» (илмий-танқидий матнлар)
    Нашрга тайёрлаган
  • Хондамир, «Макорим ул-ахлоқ» (таржима)
    Таржима
  • Бобур, «Бобурнома» (илмий нашр, С. Мирзаев билан)
    Нашрга тайёрлаган
  • Ғафур Ғулом, «Танланган асарлар» (4 жилд)
    Нашрга тайёрлаган
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Порсо Шамсиев (1897–1972) — Олим | Shaxs.uz