Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Saida Zunnunova
Tuzatish taklif qilish

Saida Zunnunova

O'zbek shoirasi va yozuvchisi, «Qizingiz yozdi», «Nilufar» she'riy to'plamlari hamda ayollar hayoti haqidagi qissa va hikoyalar muallifi; adib Said Ahmadning rafiqasi.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir, Nosir
Tug'ilgan:
15 fevral 1926(51 yosh) ♒ — 20 mart 1977
Tug'ilgan joy:
Andijon, Andijon viloyati
Turmush o'rtog'i:
Said Ahmad
Farzandlar:
Nodira Husanxo'jayeva
  • «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni

Biografiya

Saida Zunnunova 1926-yil 15-fevralda Andijonda xizmatchi oilasida tug'ilgan. Otasidan erta ayrilgan, onasiga ukalarini boqishda ko'maklashgan. O'rta maktabdan so'ng 1941–1943-yillarda Andijon pedagogika (o'qituvchilar) institutida o'qigan, keyin viloyat maktablarida dars bergan va gazeta tahririyatlarida ishlagan.

Birinchi she'ri 1945-yilda Andijon viloyatining «Paxta fronti» gazetasida chiqqan. 1947–1952-yillarda Toshkentdagi O'rta Osiyo davlat universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan. Talabalik yillarida «Sodiq va Anor» (1947) va «Xayrixon» (1949) dostonlarini yozgan, birinchi she'riy to'plami «Qizingiz yozdi» (1948) nashr etilgan, ketidan «Yangi she'rlar» (1950) chiqqan.

1949-yil noyabrida yozuvchi Said Ahmadga turmushga chiqqan; ularning qizi Nodira keyinchalik ota-onasi haqida film ssenariysi mualliflaridan biri bo'lgan. 1950-yil mayida Said Ahmad «xalq dushmani» sifatida qamoqqa olingach, Yozuvchilar uyushmasida Saida Zunnunovadan eridan voz kechish talab qilingan. U bundan bosh tortgan, uyushmadan chiqarilgan va bir muddat asarlari bosilmay qolgan. Shoira bu yillarni qaynonasi bilan birga eri qaytishini kutib o'tkazgan, ular xatlar orqali ijodiy ishlarini bir-biriga yetkazib turgan. Said Ahmad 1955-yilda ozod bo'lib qaytgan.

1953–1956-yillarda «Gulxan» jurnalida, 1956–1957-yillarda «O'zbekiston madaniyati» gazetasida adabiy xodim, 1957–1958-yillarda Badiiy adabiyot nashriyotida muharrir, 1962–1967-yillarda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi bo'lib ishlagan. 1959-yilda «Hurmat belgisi» ordeni bilan taqdirlangan.

1950–1970-yillarda «Gullar vodiysi» (1954), «Qizlarjon» (1962), «She'rlar» (1964), «Bir yil o'ylari» (1967), «Nilufar» (1972) she'riy to'plamlari, «Surat bilan suhbat» (1966) va «Qo'shnilarim» (1968) dostonlari chiqqan. Adabiyotshunos Naim Karimov inson ruhiyatining nozik holatlarini tasvirlash mahorati ayniqsa «Surat bilan suhbat»da ko'ringanini qayd etadi. «Ona» (1966) va «Ko'zlar» (1968) pyesalarini ham yozgan.

1950-yillar o'rtasidan nasrga ham keng qo'l urgan. «Gulbahor» (1956), «Gulxan», «Qanot» (1961), «Olov» (1962), «Ko'chalar charog'on» (1965), «Bo'ylaringdan o'rgilay» (1972) kitoblaridagi hikoya va qissalar asosan mehnat, oila va muhabbat haqida bo'lib, ularning markazida ayollar turadi. «Gulxan» qissasi 1920-yillardagi o'zbek ayollari va ularning kurashi haqida. O'zbekiston milliy ensiklopediyasi «Yangi direktor», «Olov», «Odamlar orasida» qissalarida muallif eskilik sarqitlarini tanqid qilish bahonasida sovet jamiyati illatlarini ham fosh etganini ta'kidlaydi.

Saida Zunnunova og'ir xastalikdan so'ng 1977-yil 20-martda, 51 yoshida Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan. 2013-yil 10-iyunda Toshkentdagi Adiblar xiyobonida unga va Said Ahmadga qo'sh haykal o'rnatilgan. 2019-yil martida rejissyor Nozim Abbosovning ular hayotiga bag'ishlangan «Said bilan Saida» badiiy filmi namoyish etilgan. Toshkent va Andijondagi ko'chalar, maktablar hamda Bo'z tumanidagi akademik litsey uning nomi bilan ataladi. 2026-yil 28-mayda vafotidan keyin «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1941–1943
    Andijon pedagogika instituti

    O'qituvchilar institutida tahsil olgan, so'ng Andijon viloyati maktablarida dars bergan.

  2. 1945
    Ilk she'r

    Birinchi she'ri «Paxta fronti» gazetasida bosilgan.

  3. 1947–1952
    O'rta Osiyo davlat universiteti

    Filologiya fakultetida o'qigan; «Sodiq va Anor» va «Xayrixon» dostonlari yozilgan.

  4. 1948
    «Qizingiz yozdi»

    Talabalik yillarida birinchi she'riy to'plami chiqqan.

  5. 1949
    Oila

    Noyabrda yozuvchi Said Ahmadga turmushga chiqqan.

  6. 1950
    Eridan voz kechmagani

    Said Ahmad qamoqqa olingach, undan voz kechishni rad etgan va Yozuvchilar uyushmasidan chiqarilgan; eri 1955-yilda qaytgan.

  7. 1953–1958
    Jurnal, gazeta va nashriyotda

    «Gulxan» jurnali va «O'zbekiston madaniyati» gazetasida adabiy xodim, Badiiy adabiyot nashriyotida muharrir.

  8. 1956
    «Gulbahor»

    Birinchi nasriy kitobi — hikoyalar to'plami chiqqan.

  9. 1959
    «Hurmat belgisi» ordeni

    Adabiyotdagi xizmatlari uchun taqdirlangan.

  10. 1962–1967
    Yozuvchilar uyushmasi

    O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi bo'lgan.

  11. 1977
    Vafoti

    20-martda Toshkentda vafot etgan.

  12. 2026
    «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni

    Vafotidan keyin taqdirlangan; o'sha yili tavalludiga 100 yil to'lgan.

Asarlar

  • «Sodiq va Anor» (1947)
    Doston

    Talabalik yillarining boshida yozilgan doston.

  • «Qizingiz yozdi» (1948)
    She'rlar to'plami

    Shoiraning birinchi to'plami.

  • «Xayrixon» (1949)
    Doston

    Ijodining ilk davriga oid doston.

  • «Gullar vodiysi» (1954)
    She'rlar to'plami

    1950-yillar boshidagi lirikasi jamlangan kitob.

  • «Gulbahor» (1956)
    Hikoyalar

    Ishchilar hayoti, oila va muhabbat haqidagi birinchi nasriy kitobi.

  • «Gulxan»
    Qissa

    1920-yillardagi o'zbek ayollari va ularning kurashi haqida.

  • «Olov» (1962)
    Qissa

    Ayol qahramon atrofida qurilgan, jamiyatdagi illatlarni tanqid qilgan asar.

  • «Odamlar orasida»
    Qissa

    Eskilik sarqitlari tanqidi orqali davr illatlarini ko'rsatgan qissa.

  • «Surat bilan suhbat» (1966)
    Doston

    Naim Karimov shoiraning ruhiy holatlarni tasvirlash mahorati eng yorqin ko'ringan asar sifatida ajratgan doston.

  • «Ona» (1966)
    Pyesa

    Shoiraning ikki pyesasidan biri.

  • «Nilufar» (1972)
    She'rlar to'plami

    Umrining so'nggi yillaridagi she'riy to'plami.

  • «Bo'ylaringdan o'rgilay» (1972)
    Qissa va hikoyalar

    Ayollar hayoti haqidagi nasriy kitob.

Meros

Saida Zunnunova yangi davr o'zbek ayollar adabiyotining asoschilaridan biri sanaladi: u o'zbek ayolining mehnati, oilasi va ichki kechinmalarini she'riyat va nasrning asosiy mavzusiga aylantirgan. Qatag'on yillarida eridan voz kechmagani va Said Ahmad bilan hayoti adabiy jamoatchilik xotirasida sadoqat timsoli bo'lib qolgan, u haqda xotiralar yozilgan va film suratga olingan. Toshkent va Andijondagi ko'chalar va maktablar uning nomini oladi.

Davr: 1940–1970-yillar o'zbek adabiyoti
  • Toshkentdagi Adiblar xiyobonida Said Ahmad va Saida Zunnunova haykali ochilgan (2013)
  • «Said bilan Saida» badiiy filmi namoyish etilgan (2019)
  • Tavalludiga 100 yil to'lgan (2026)
  • Vafotidan keyin «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan (2026)