Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tavallo
Tuzatish taklif qilish

Tavallo

Toshkentlik jadid shoiri va publitsisti, «Ravnaq ul-Islom» to'plami muallifi; 1937-yilda qatag'on qilingan, 1968-yilda oqlangan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir, Publitsist
Haqiqiy ismi:
To'lagan Xo'jamyorov
Taxallusi:
Mag'zava
Tug'ilgan:
1883 — 10 noyabr 1937
Tug'ilgan joy:
Toshkent
Otasi:
Xo'jamyor Jiyanboyev
Turmush o'rtog'i:
Zuhra
Farzandlar:
Rahbar, Sanobar, Maqsud, Mahmud

Biografiya

Tavallo — shoir va publitsist To'lagan Xo'jamyorovning adabiy taxallusi, Turkistondagi jadidchilik harakati vakillaridan biri. U 1883-yilda Toshkentning Ko'kcha dahasidagi Obi Nazir mahallasida, savdogar Xo'jamyor Jiyanboyev oilasida tug'ilgan. Savodini eski usuldagi maktabda chiqargan, so'ng Beklarbegi madrasasida va rus-tuzem maktabida o'qigan.

1900-yilda, o'n yetti yoshida, otasining maslahati bilan Prjevalsk shahriga borib, u yerda bir savdogar qo'lida prikazchik bo'lib ishlagan. 1909-yilda otasi vafot etgach, Toshkentga qaytib, shahar savdo shirkatlaridan birida ish yurituvchi bo'lgan. U o'zbek va fors adabiyoti klassiklari ijodini, arab va fors tillarini o'rgangan.

1905-yildan Tavallo «Turkiston viloyatining gazeti», «Sadoi Farg'ona», «Taraqqiy» kabi nashrlarda she'r va maqolalar bilan qatnasha boshlagan; 1910-yillardan she'rlari «Tavallo» taxallusi bilan bosilgan. Taxallusni unga ustozi, shoir Yusuf Saryomiy bergan.

1914-yil 30-avgustda Munavvarqori, Abdulla Avloniy va boshqalar (jami o'n ikki kishi) bilan birga Toshkentda kitob chiqarish uchun «Nashriyot» shirkatini tuzgan. 1915-yildan Avloniylar tashabbusi bilan tuzilgan «Turon» jamiyatida faoliyat ko'rsatgan.

1916-yilda uning yetmishta she'rdan iborat «Ravnaq ul-Islom» to'plami chop etildi. To'plam turkchilik va islomchilik ruhida, an'anaviy aruz vaznida yozilgan; Tavallo hayotligida chiqqan yagona kitobi shu bo'ldi. 1993-yilda uni professor Begali Qosimov so'zboshi va izohlar bilan qayta nashr ettirgan.

1918–1919-yillarda Tavallo Toshkentning avval Eski shahar, so'ng Yangi shahar ijroiya qo'mitalari a'zosi bo'lgan, keyinroq turli xo'jalik ishlarida ishlagan. 1920-yillarda «Mushtum» jurnalida «Mag'zava» taxallusi bilan hajviy she'rlar e'lon qilgan.

1937-yil 14-avgustda Tavallo «Turon», «Shuroyi islom», «Ittihodi taraqqiy», «Milliy ittihod», «Milliy istiqlol» kabi aksilinqilobiy tashkilotlar a'zosi bo'lganlikda va she'rlarida millatchilik g'oyalarini ilgari surganlikda ayblanib hibsga olingan. NKVD qoshidagi uchlik hukmi bilan 1937-yil 10-noyabrda otilgan. 1968-yil 18-oktabrda oqlangan.

Ta'lim

Karyera

Hayot yo'li

  1. 1900
    Prjevalskda prikazchik

    O'n yetti yoshida otasining maslahati bilan Prjevalskka borib, savdogar qo'lida prikazchik bo'lib ishlagan.

  2. 1905
    Matbuotdagi dastlabki chiqishlar

    «Turkiston viloyatining gazeti», «Sadoi Farg'ona», «Taraqqiy» kabi nashrlarda she'r va maqolalar bilan qatnasha boshlagan.

  3. 1909
    Toshkentga qaytish

    Otasi vafot etgach, Toshkentga qaytib, savdo shirkatlaridan birida ish yurituvchi bo'lgan.

  4. 1910-yillar
    «Tavallo» taxallusi

    She'rlari va maqolalari «Tavallo» taxallusi bilan bosila boshlagan; taxallusni ustozi Yusuf Saryomiy bergan.

  5. 1914
    «Nashriyot» shirkati

    30-avgustda Munavvarqori, Abdulla Avloniy va boshqalar bilan Toshkentda kitob chiqaruvchi «Nashriyot» shirkatini tuzgan.

  6. 1915
    «Turon» jamiyati

    Avloniylar tashabbusi bilan tuzilgan «Turon» jamiyatida faoliyat ko'rsata boshlagan.

  7. 1916
    «Ravnaq ul-Islom»

    Yetmishta she'rdan iborat to'plami chop etildi — hayotligida chiqqan yagona kitobi.

  8. 1918–1919
    Ijroiya qo'mitalarida

    Toshkentning avval Eski shahar, so'ng Yangi shahar ijroiya qo'mitalari a'zosi bo'lgan.

  9. 1920-yillar
    «Mushtum» jurnalida

    Jurnalda «Mag'zava» taxallusi bilan hajviy she'rlar e'lon qilgan.

  10. 1937
    Hibsga olinishi va o'limi

    14-avgustda hibsga olingan; 10-noyabrda NKVD qoshidagi uchlik hukmi bilan otilgan.

  11. 1968
    Oqlanishi

    18-oktabrda oqlangan.

  12. 1993
    «Ravnaq ul-Islom»ning qayta nashri

    Professor Begali Qosimov to'plamni so'zboshi va izohlar bilan qayta nashr ettirgan.

Asarlar

  • «Ravnaq ul-Islom» (1916)
    She'rlar to'plami

    Yetmishta she'rdan iborat to'plam, an'anaviy aruz vaznida; muallifning hayotligida chiqqan yagona kitobi. 1993-yilda qayta nashr etilgan.

  • «Mushtum»dagi hajviy she'rlar (1920)
    Hajviy she'rlar

    1920-yillarda «Mag'zava» taxallusi bilan «Mushtum» jurnalida bosilgan hajviy she'rlar.

Meros

Tavallo Toshkent adabiy muhitida shakllangan jadid shoirlaridan biri; she'rlarida millat va Vatan tushunchalari keng o'rin egallagan. 1937-yilgi qatag'ondan so'ng oqlangan, «Ravnaq ul-Islom» to'plami esa 1993-yilda qayta chop etilgan.

Davr: Turkistonda jadidchilik harakati (1900-yillar – 1930-yillar)
  • «Nashriyot» shirkatining tuzilishi (1914)
  • «Ravnaq ul-Islom» to'plamining nashri (1916)
  • Hibsga olinishi va otilishi (1937)
  • Oqlanishi (1968)

Aloqador shaxslar