Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tolibjon Sodiqov
Tuzatish taklif qilish

Tolibjon Sodiqov

O'zbek kompozitori va dirijyori, o'zbek musiqali teatrining asoschilaridan biri, O'zbekiston kompozitorlar uyushmasining birinchi raisi; Glier bilan «Layli va Majnun» va «Gulsara» operalarini yaratgan.

Faoliyat:
Kompozitor, Musiqachi
Tug'ilgan:
12 mart 1907(50 yosh) ♓ — 5 sentabr 1957
Tug'ilgan joy:
Toshkent
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • O'zbekiston SSR xalq artisti
  • Mehnat Qizil Bayroq ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • Stalin mukofoti

Biografiya

Tolibjon Sodiqov 1907-yil 12-martda (eski uslubda 27-fevralda) Toshkentda tug'ilgan. 1928-yilda Samarqanddagi musiqa va xoreografiya institutiga o'qishga kirgan; shu yerda milliy xalq qo'shiqlari, cholg'u musiqasi va Shashmaqom bilan yaqindan tanishgan, institut kontsertlarida chiqish qilgan.

Kompozitorlik faoliyatini 1930-yil atrofida Samarqand musiqali drama teatrida boshlagan: S. Abdullaning «Bog'bon qiz» pyesasiga musiqa yozgan. 1930–1932-yillarda O'zbek davlat drama teatrining (Hamza teatri) musiqa rahbari bo'lgan, 1933-yildan Toshkentda musiqali drama teatri orkestrida dirijyorlik qilgan; shu yili «Layli va Majnun» musiqali dramasiga musiqa yozgan. 1941–1954-yillarda Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatrining bosh dirijyori bo'lgan.

1939–1941-yillarda Moskva konservatoriyasi huzuridagi O'zbek studiyasida Reyngold Glier sinfida kompozitsiyadan tahsil olgan; urush boshlanishi o'qishni to'xtatishga majbur qilgan. Glier bilan hamkorlikda «Layli va Majnun» operasi (1940; Xurshid librettosi) — o'zbek tilidagi birinchi opera hisoblanadi — hamda «Gulsara» operasini (1949) yaratgan. Ikkinchisi Alisher Navoiy nomidagi teatr sahnasida qo'yilgan va 1951-yilda Stalin mukofotiga sazovor bo'lgan.

1939–1948-yillarda O'zbekiston kompozitorlar uyushmasining birinchi raisi bo'lgan, 1951–1954-yillarda O'zbekiston radiosida musiqa-adabiyot bo'limiga rahbarlik qilgan. «Davron ota» (A. Kozlovskiy bilan, 1941), «Armug'on» (V. Meyen bilan, 1946) kabi musiqali dramalar, «Shodlik» simfonik poemasi, «Alisher Navoiy» (1947) filmi uchun musiqa, «Bahor», «Sarvigul», «Bulbul», «Jonon ko'rinur» kabi romans va qo'shiqlar muallifi; jami yuzdan ortiq qo'shiq va partitura yozgan.

So'nggi operasi — «Zaynab va Omon»ni Zeydman bilan boshlagan, ammo tugata olmagan: asarni Yunus Rajabiy va Doni Zokirov 1958-yilda yakunlagan. Sodiqov 1957-yil 5-sentabrda Toshkentda vafot etgan. 2003-yilda vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1928
    Samarqanddagi institutga kirishi

    Musiqa va xoreografiya institutida o'qiy boshlagan.

  2. 1930
    «Bog'bon qiz»ga musiqa

    Samarqand musiqali drama teatrida S. Abdulla pyesasiga musiqa yozib, kompozitorlik faoliyatini boshlagan.

  3. 1930–1932
    Drama teatrida musiqa rahbari

    O'zbek davlat drama teatrining (Hamza teatri) musiqa qismiga rahbarlik qilgan.

  4. 1933
    Musiqali drama teatrida dirijyor

    Toshkentdagi musiqali drama teatri orkestriga dirijyor bo'lgan; «Layli va Majnun» musiqali dramasiga musiqa yozgan.

  5. 1937
    «Hurmat belgisi» ordeni

    31-mayda birinchi marta shu orden bilan taqdirlangan.

  6. 1939
    O'zbekiston SSR xalq artisti

    Shu yili xalq artisti unvonini olgan va kompozitorlar uyushmasining birinchi raisi bo'lgan (1948-yilgacha).

  7. 1939–1941
    Moskvada Glier sinfida

    Moskva konservatoriyasi huzuridagi O'zbek studiyasida Reyngold Glierdan kompozitsiya o'rgangan.

  8. 1940
    «Layli va Majnun» operasi

    Glier bilan hamkorlikda yozilgan opera Navoiy teatrida sahnalashtirilgan.

  9. 1941–1954
    Navoiy teatrining bosh dirijyori

    Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatrida dirijyorlik qilgan.

  10. 1949
    «Gulsara» operasi

    Glier bilan hamkorlikda yozilgan opera Navoiy teatrida qo'yilgan.

  11. 1951
    Stalin mukofoti va Mehnat Qizil Bayroq ordeni

    «Gulsara» spektakli uchun Stalin mukofoti, 6-dekabrda Mehnat Qizil Bayroq ordeni berilgan.

  12. 1951–1954
    O'zbekiston radiosida

    Radioning musiqa-adabiyot bo'limiga rahbarlik qilgan.

  13. 1957
    Vafoti

    5-sentabrda Toshkentda vafot etgan.

Asarlar

  • «Bog'bon qiz» (1930)
    Musiqali drama

    S. Abdulla pyesasiga yozilgan musiqa — kompozitorning birinchi yirik ishi.

  • «Layli va Majnun» (1933)
    Musiqali drama

    Xurshid pyesasi asosidagi musiqali drama; N. Mironov bilan hamkorlikda yozilgan.

  • «Layli va Majnun» (1940)
    Opera

    R. Glier bilan hamkorlikda yozilgan, o'zbek tilidagi birinchi opera hisoblanadi; libretto Xurshidniki.

  • «Davron ota» (1941)
    Musiqali drama

    A. Kozlovskiy bilan hamkorlikda yozilgan musiqali drama.

  • «Shodlik» (1943)
    Simfonik poema

    Simfonik orkestr uchun yozilgan asar.

  • «Simfonik etyud» (1945)
    Orkestr asari

    Simfonik orkestr uchun yozilgan asar.

  • «Armug'on» (1946)
    Musiqali drama

    V. Meyen bilan hamkorlikda yozilgan musiqali drama.

  • «Gulsara» (1949)
    Opera

    R. Glier bilan hamkorlikda yozilgan; librettochilar K. Yashin va M. Muhamedov; 1951-yilda Stalin mukofoti berilgan.

  • «Zaynab va Omon» (1958)
    Opera

    Kompozitor vafotidan keyin Yu. Rajabiy va D. Zokirov tugatgan so'nggi operasi.

  • «Bahor», «Sarvigul», «Bulbul», «Jonon ko'rinur»
    Romans va qo'shiqlar

    Eng ommalashgan romans va qo'shiqlari.

Meros

Sodiqov o'zbek musiqali teatri va professional musiqa asoschilaridan biri hisoblanadi. Toshkentdagi 1-bolalar musiqa maktabiga, xalq filarmoniyasiga va bir ko'chaga uning nomi berilgan; 1998-yilda uning nomidagi xalqaro musiqiy xayriya jamg'armasi tashkil etilgan.

Davr: Sovet davri o'zbek musiqasi
  • «Layli va Majnun» operasining premyerasi (1940)
  • «Gulsara» uchun Stalin mukofoti (1951)
  • «Zaynab va Omon» operasining yakunlanishi (1958)
  • Xalqaro musiqiy xayriya jamg'armasining tashkil etilishi (1998)
  • Vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berilishi (2003)

Filmografiya

NomiYil
Alisher Navoiy1947

Aloqador shaxslar

Tolibjon Sodiqov (1907–1957) — Kompozitor | Shaxs.uz