Umarshayx Mirzo
Temuriy shahzoda, 1469–1494-yillarda Farg'ona hukmdori, Abu Said Mirzoning o'g'li va Zahiriddin Muhammad Boburning otasi.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi
- Tug'ilgan:
- 1456 — 1494
- Tug'ilgan joy:
- Samarqand
- Otasi:
- Abu Said Mirzo
- Turmush o'rtog'i:
- Qutlug' Nigor xonim
- Farzandlar:
- Jahongir MirzoNosir Mirzo
Biografiya
Umarshayx Mirzo 1456-yil atrofida Samarqandda tug'ilgan. U Temuriylar hukmdori Abu Said Mirzoning to'rtinchi o'g'li edi; onasi haqida zamondosh manbalarda ism aytilmaydi, tarixchilar odatda uni Shohsulton begim deb hisoblaydi.
Bolaligidayoq Abu Said unga Andijon va uning atroflarini bergan, tarbiyachi (otaliq) sifatida Xudoyberdi to'qchi Temurtoshni tayinlagan; Toshkent va Sayram akasi Sulton Ahmad Mirzo tomonidan vaqtincha uning ixtiyoriga o'tgan. 1469-yil 8-fevralda otasi vafotidan so'ng Farg'ona hukmdori bo'lgan va umrining oxirigacha shu o'lkani boshqargan; keyinchalik uning qo'lida Farg'ona, Xo'jand va O'ratepa qolgan.
Boburning «Boburnoma» asariga ko'ra, Umarshayx Mirzo bo'yi past, to'la, saxovatli, so'zamol va jasur kishi bo'lgan, hanafiy mazhabida, besh vaqt namozni qoldirmagan, Xoja Ahror Valini pir bilgan.
U o'z yerlarini kengaytirishga urinar ekan, akasi Sulton Ahmad Mirzo va Toshkent hukmdori Sulton Mahmudxon 1494-yilda Andijonga qo'shin tortdi. Shu yilning iyun oyida Umarshayx Mirzo Axsi qarorgohida kaptar uchirayotganda kaptarxona bilan birga jarga qulab halok bo'ldi.
Taxtni o'n bir yoshli o'g'li Zahiriddin Muhammad Bobur egalladi, u keyinchalik Hindistonda Boburiylar saltanatiga asos soldi.
Hayot yo'li
- 1456Tug'ilishi
Samarqandda tug'ilgan.
- 1460-yillarAndijon hokimi
Otasi Abu Said Mirzo unga Andijon viloyatini bergan.
- 1469Farg'ona hukmdori
8-fevralda otasi vafotidan so'ng Farg'ona taxtiga o'tirgan.
- 1494Vafoti
Iyun oyida Axsida halok bo'lgan; taxtni o'g'li Bobur egallagan.