Xonzoda begim
Boburning opasi, Umarshayx Mirzoning qizi; 1501-yil Samarqand qamalidan so'ng Shayboniyxon nikohiga o'tgan, keyinroq Bobur va Humoyun saroyida maslahatchi bo'lgan temuriy malika.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi
- Hayot yillari:
- 1478 — 1545
- Tug'ilgan joy:
- Andijon, Andijon viloyati
- Otasi:
- Umarshayx Mirzo
- Onasi:
- Qutlug' Nigorxonim
- Turmush o'rtog'i:
- Shayboniyxon
- Farzandlar:
- Xurrambek
Biografiya
Xonzoda begim temuriy malikalardan biri bo'lib, Farg'ona hokimi Umarshayx Mirzoning qizi va Zahiriddin Muhammad Boburning katta opasidir. U taxminan 1478-yilda Andijonda dunyoga kelgan; onasi Toshkent xoni Yunusxonning qizi Qutlug' Nigorxonim edi.
Otasi vafot etib, o'n ikki yoshli ukasi Bobur taxtga o'tirgach, oilaning boshiga notinch yillar tushdi. Bobur 1501-yilda Samarqandni egalladi, ammo Shayboniyxon shaharni qamal qilib, och qolgan himoyachilarni tobora toliqtirdi. Sulh shartlaridan biri sifatida Xonzoda begim Shayboniyxonga berildi; bu voqeani Boburning o'zi, qizi Gulbadan begim va Muhammad Haydar Mirzo ham yozib qoldirgan. Manbalar uning bu nikohga qanchalik rozi bo'lgani haqida turlicha fikr bildiradi.
Shayboniyxondan Xurrambek ismli o'g'il ko'rdi, ammo bola yoshligida vafot etdi. Shayboniyxon halok bo'lgach (1510), Xonzoda begim 1511-yilda eron shohi Ismoil tomonidan ukasiga qaytarildi va Bobur saroyida, Kobulda yashadi. U keyinchalik Mahdi Xo'ja bilan ham turmush qurgan (ingliz manbasi bo'yicha, 1509–1519-yillar oralig'ida).
Bobur va uning vorisi Humoyun saroyida u aql-idroki va tadbiri bilan hurmat qozondi, oila ichidagi nizolarda vositachilik qildi, maslahatchi vazifasini bajardi. 1537-yilda Mahdi Xo'janing singlisi Sultonamning Hindol Mirzoga to'yini u tashkil etgan. Xonzoda begim 1545-yilda (ziyouz.uz bo'yicha 1544-yilda) Qobulchaq degan joyda vafot etdi, uch oydan keyin xoki Kobulga keltirilib, Bobur maqbarasida dafn qilindi.
Hayot yo'li
- 1478Andijonda tug'ildi
Umarshayx Mirzoning qizi, Boburning opasi.
- 1501Shayboniyxon nikohiga berildi
Samarqand qamalini to'xtatgan sulh shartlaridan biri.
- 1511Akasiga qaytarildi
Shoh Ismoil uni Boburga topshirdi; Kobul saroyida yashadi.
- 1537Sultonam to'yini uyushtirdi
Mahdi Xo'janing singlisi Hindol Mirzoga uzatildi.
- 1545Vafot etdi
Qobulchaqda; xoki Kobulda Bobur maqbarasida dafn etildi.