Умаршайх Мирзо
Темурий шаҳзода, 1469–1494-йилларда Фарғона ҳукмдори, Абу Саид Мирзонинг ўғли ва Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг отаси.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи
- Туғилган:
- 1456 — 1494
- Туғилган жой:
- Самарқанд
- Отаси:
- Абу Саид Мирзо
- Турмуш ўртоғи:
- Қутлуғ Нигор хоним
- Фарзандлар:
- Жаҳонгир МирзоНосир Мирзо
Биография
Умаршайх Мирзо 1456-йил атрофида Самарқандда туғилган. У Темурийлар ҳукмдори Абу Саид Мирзонинг тўртинчи ўғли эди; онаси ҳақида замондош манбаларда исм айтилмайди, тарихчилар одатда уни Шоҳсултон бегим деб ҳисоблайди.
Болалигидаёқ Абу Саид унга Андижон ва унинг атрофларини берган, тарбиячи (оталиқ) сифатида Худойберди тўқчи Темуртошни тайинлаган; Тошкент ва Сайрам акаси Султон Аҳмад Мирзо томонидан вақтинча унинг ихтиёрига ўтган. 1469-йил 8-февралда отаси вафотидан сўнг Фарғона ҳукмдори бўлган ва умрининг охиригача шу ўлкани бошқарган; кейинчалик унинг қўлида Фарғона, Хўжанд ва Ўратепа қолган.
Бобурнинг «Бобурнома» асарига кўра, Умаршайх Мирзо бўйи паст, тўла, саховатли, сўзамол ва жасур киши бўлган, ҳанафий мазҳабида, беш вақт намозни қолдирмаган, Хожа Аҳрор Валини пир билган.
У ўз ерларини кенгайтиришга уринар экан, акаси Султон Аҳмад Мирзо ва Тошкент ҳукмдори Султон Маҳмудхон 1494-йилда Андижонга қўшин тортди. Шу йилнинг июн ойида Умаршайх Мирзо Ахси қароргоҳида каптар учираётганда каптархона билан бирга жарга қулаб ҳалок бўлди.
Тахтни ўн бир ёшли ўғли Заҳириддин Муҳаммад Бобур эгаллади, у кейинчалик Ҳиндистонда Бобурийлар салтанатига асос солди.
Ҳаёт йўли
- 1456Туғилиши
Самарқандда туғилган.
- 1460-йилларАндижон ҳокими
Отаси Абу Саид Мирзо унга Андижон вилоятини берган.
- 1469Фарғона ҳукмдори
8-февралда отаси вафотидан сўнг Фарғона тахтига ўтирган.
- 1494Вафоти
Июн ойида Ахсида ҳалок бўлган; тахтни ўғли Бобур эгаллаган.