Хонзода бегим
Бобурнинг опаси, Умаршайх Мирзонинг қизи; 1501-йил Самарқанд қамалидан сўнг Шайбонийхон никоҳига ўтган, кейинроқ Бобур ва Ҳумоюн саройида маслаҳатчи бўлган темурий малика.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи
- Ҳаёт йиллари:
- 1478 — 1545
- Туғилган жой:
- Андижон
- Отаси:
- Умаршайх Мирзо
- Онаси:
- Қутлуғ Нигорхоним
- Турмуш ўртоғи:
- Шайбонийхон
- Фарзандлар:
- Хуррамбек
Биография
Хонзода бегим темурий маликалардан бири бўлиб, Фарғона ҳокими Умаршайх Мирзонинг қизи ва Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг катта опасидир. У тахминан 1478-йилда Андижонда дунёга келган; онаси Тошкент хони Юнусхоннинг қизи Қутлуғ Нигорхоним эди.
Отаси вафот этиб, ўн икки ёшли укаси Бобур тахтга ўтиргач, оиланинг бошига нотинч йиллар тушди. Бобур 1501-йилда Самарқандни эгаллади, аммо Шайбонийхон шаҳарни қамал қилиб, оч қолган ҳимоячиларни тобора толиқтирди. Сулҳ шартларидан бири сифатида Хонзода бегим Шайбонийхонга берилди; бу воқеани Бобурнинг ўзи, қизи Гулбадан бегим ва Муҳаммад Ҳайдар Мирзо ҳам ёзиб қолдирган. Манбалар унинг бу никоҳга қанчалик рози бўлгани ҳақида турлича фикр билдиради.
Шайбонийхондан Хуррамбек исмли ўғил кўрди, аммо бола ёшлигида вафот этди. Шайбонийхон ҳалок бўлгач (1510), Хонзода бегим 1511-йилда эрон шоҳи Исмоил томонидан укасига қайтарилди ва Бобур саройида, Кобулда яшади. У кейинчалик Маҳди Хўжа билан ҳам турмуш қурган (инглиз манбаси бўйича, 1509–1519-йиллар оралиғида).
Бобур ва унинг вориси Ҳумоюн саройида у ақл-идроки ва тадбири билан ҳурмат қозонди, оила ичидаги низоларда воситачилик қилди, маслаҳатчи вазифасини бажарди. 1537-йилда Маҳди Хўжанинг синглиси Султонамнинг Ҳиндол Мирзога тўйини у ташкил этган. Хонзода бегим 1545-йилда (ziyouz.uz бўйича 1544-йилда) Қобулчақ деган жойда вафот этди, уч ойдан кейин хоки Кобулга келтирилиб, Бобур мақбарасида дафн қилинди.
Ҳаёт йўли
- 1478Андижонда туғилди
Умаршайх Мирзонинг қизи, Бобурнинг опаси.
- 1501Шайбонийхон никоҳига берилди
Самарқанд қамалини тўхтатган сулҳ шартларидан бири.
- 1511Акасига қайтарилди
Шоҳ Исмоил уни Бобурга топширди; Кобул саройида яшади.
- 1537Султонам тўйини уюштирди
Маҳди Хўжанинг синглиси Ҳиндол Мирзога узатилди.
- 1545Вафот этди
Қобулчақда; хоки Кобулда Бобур мақбарасида дафн этилди.