Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Zulfiya
Tuzatish taklif qilish

Zulfiya

O'zbek shoirasi, O'zbekiston SSR xalq shoiri va Sotsialistik Mehnat Qahramoni, «Saodat» jurnalining o'ttiz yildan ortiq bosh muharriri; uning nomi bilan qizlar uchun davlat mukofoti ta'sis etilgan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir
Haqiqiy ismi:
Zulfiya Isroilova
Taxallusi:
Zulfiyaxonim
Tug'ilgan:
1 mart 1915(81 yosh) ♓ — 1 avgust 1996
Tug'ilgan joy:
Toshkent
Turmush o'rtog'i:
Hamid Olimjon
Farzandlar:
Hulkar Olimjonova, Omon Olimjonov

Biografiya

Zulfiya (to'liq ismi Zulfiya Isroilova) 1915-yil 1-martda Toshkentda hunarmand oilasida tug'ilgan. Ko'plab qo'shiq va ertaklarni yoddan biladigan onasi qizida so'zga mehr uyg'otgan. 1931–1934-yillarda xotin-qizlar pedagogika bilim yurtida o'qigan, 1935-yilda O'zbekiston Fanlar qo'mitasi qoshidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasiga kirgan.

Ilk she'ri 1931-yilda «Ishchi» gazetasida bosilgan, 1932-yilda, o'n yetti yoshida, «Hayot varaqalari» nomli birinchi to'plami chiqqan. Keyin «Temiroy» (1934) va «Qizlar qo'shig'i» (1939) kitoblari nashr etilgan. 1935-yilda shoir Hamid Olimjonga turmushga chiqqan; ularning qizi Hulkar va o'g'li Omon dunyoga kelgan.

1938-yildan nashriyotlarda ishlagan: Yoshlar va o'smirlar adabiyoti nashriyotida muharrir (1938–1940), O'zbekiston davlat nashriyotida bo'lim mudiri (1941–1950). Urush yillarida «Uni Farhod der edilar» (1943) va «Hijron kunlarida» (1944) to'plamlari chiqqan. 1944-yil 3-iyulda Hamid Olimjon avtohalokatda halok bo'lgan. Undan keyin yozilgan she'rlarida — «Hulkar» (1947) to'plamida, «Bahor keldi seni so'roqlab» she'rida — shoira o'z judoligi orqali urushdan katta yo'qotishlar bilan chiqqan xalqning dardini ifodalagan.

1940-yillar oxirida chiqqan san'at va adabiyot haqidagi partiya qarorlaridan so'ng unga «tushkun kayfiyat» uchun ta'na qilingan va u davr mavzularidagi she'rlarga o'tgan. 1950-yildan «O'zbekiston xotin-qizlari» (keyinroq «Saodat») jurnalida bo'lim mudiri, 1954–1985-yillarda bosh muharrir bo'lgan, 1953-yilda partiyaga kirgan. She'r va publitsistik maqolalarida o'zbek ayollarining hayoti haqida yozgan, ularning huquqlarini himoya qilgan.

1950-yillarning ikkinchi yarmida Osiyo va Afrika yozuvchilari harakatida qatnashgan: 1956-yilda Dehlidagi Osiyo yozuvchilari konferensiyasida, 1957-yilda Qohiradagi Osiyo va Afrika xalqlari birdamligi konferensiyasida bo'lgan. Hindiston, Misr va Yaponiyaga safarlari «Mushoira», «O'g'lim, sira bo'lmaydi urush» singari she'rlarida aks etgan. «O'ylar» (1965), «Visol» (1972), «Yillar, yillar…» (1975) kitoblari va ustozi Oybekning so'nggi safariga bag'ishlangan «Quyoshli qalam» (1970) dostoni ijodining yetuk davrini boshlab bergan. «Xotiram siniqlari» (1974) dostoni va «Kamalak» turkumi uchun 1976-yilda SSSR Davlat mukofotini olgan.

Zulfiya umrining katta qismini Hamid Olimjon merosini o'rganish va nashr etishga bag'ishlagan: uning dostoni asosida qo'g'irchoq teatri uchun «Semurg'» pyesasini (S. Somova bilan birga) va «Zaynab va Omon» operasi librettosini yozgan. Pushkin, Lermontov, Nekrasov, Lesya Ukrainka, Mustay Karim va Amrita Pritam asarlarini o'zbek tiliga tarjima qilgan. O'zbekiston SSR xalq shoiri (1965), Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1984), Hamza nomidagi Davlat mukofoti (1970) va Javaharlal Neru nomidagi xalqaro mukofot (1968) laureati.

Zulfiya 1996-yil 1-avgustda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn qilingan. 1999-yilda iqtidorli qizlarga har yili beriladigan Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti ta'sis etilgan. Toshkentdagi ko'chalardan biri uning nomi bilan ataladi; 2008-yilda poytaxtda shoiraga haykal o'rnatilgan, 2017-yilda Jizzaxda Hamid Olimjon va Zulfiya muzeyi ochilgan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1931
    Ilk she'r

    Birinchi she'ri «Ishchi» gazetasida bosilgan.

  2. 1931–1934
    Pedagogika bilim yurti

    Xotin-qizlar pedagogika bilim yurtida o'qigan.

  3. 1932
    «Hayot varaqalari»

    O'n yetti yoshida birinchi she'rlar to'plami chiqqan.

  4. 1935
    Aspirantura va oila

    Til va adabiyot instituti aspiranturasiga kirgan, shoir Hamid Olimjonga turmushga chiqqan.

  5. 1938–1950
    Nashriyotlarda

    Yoshlar va o'smirlar adabiyoti nashriyotida muharrir (1938–1940), O'zbekiston davlat nashriyotida bo'lim mudiri (1941–1950).

  6. 1944
    Hamid Olimjonning halok bo'lishi

    Turmush o'rtog'i 3-iyulda avtohalokatda halok bo'lgan; shundan keyingi she'rlari «Hulkar» (1947) to'plamiga kirgan.

  7. 1950–1985
    «Saodat» jurnali

    «O'zbekiston xotin-qizlari» (keyinroq «Saodat») jurnalida bo'lim mudiri, 1954-yildan bosh muharrir.

  8. 1956–1957
    Dehli va Qohira konferensiyalari

    Osiyo yozuvchilari (Dehli) va Osiyo–Afrika birdamligi (Qohira) konferensiyalarida qatnashgan.

  9. 1965
    O'zbekiston SSR xalq shoiri

    Faxriy unvon berilgan; o'sha yili «O'ylar» to'plami chiqqan.

  10. 1976
    SSSR Davlat mukofoti

    «Xotiram siniqlari» dostoni va «Kamalak» turkumi uchun taqdirlangan.

  11. 1984
    Sotsialistik Mehnat Qahramoni

    Unvon va Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

  12. 1996
    Vafoti

    1-avgustda Toshkentda vafot etgan, Chig'atoy qabristoniga dafn qilingan.

Asarlar

  • «Hayot varaqalari» (1932)
    She'rlar to'plami

    Shoiraning o'n yetti yoshida chiqqan birinchi to'plami.

  • «Uni Farhod der edilar» (1943)
    She'rlar to'plami

    Urush yillarida chiqqan, shoira ijodining yuksalishini boshlab bergan to'plam.

  • «Hijron kunlarida» (1944)
    She'rlar to'plami

    Urush va ayriliq kunlari lirikasi.

  • «Hulkar» (1947)
    She'rlar to'plami

    Hamid Olimjonning halok bo'lishidan keyin yozilgan she'rlar kirgan to'plam.

  • «O'ylar» (1965)
    She'rlar to'plami

    Voqelikni falsafiy idrok etish yo'lini boshlab bergan kitob.

  • «Quyoshli qalam» (1970)
    Doston

    Ustozi Oybekning so'nggi safariga bag'ishlangan doston.

  • «Visol» (1972)
    She'rlar to'plami

    Shoira ijodining yetuk davri kitoblaridan biri.

  • «Xotiram siniqlari» (1974)
    Doston

    «Kamalak» turkumi bilan birga 1976-yilda SSSR Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan.

  • «Yillar, yillar…» (1975)
    She'rlar to'plami

    1970-yillardagi falsafiy lirikasi jamlangan kitob.

  • «Zaynab va Omon»
    Opera librettosi

    Hamid Olimjon asari asosida yozilgan opera librettosi.

  • «Semurg'»
    Pyesa

    Hamid Olimjonning «Semurg' yoki Parizod va Bunyod» dostoni asosida S. Somova bilan qo'g'irchoq teatri uchun yozilgan.

Meros

Zulfiya o'ttiz yildan ortiq respublikaning ayollar jurnali «Saodat»ga rahbarlik qilgan va o'zbek ayollari hayotini she'riyat hamda publitsistikaning asosiy mavzularidan biriga aylantirgan. Uning asarlari ko'plab chet tillarga, jumladan qardosh turkiy xalqlar tillariga tarjima qilingan. 1999-yilda ta'sis etilgan Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti har yili ilm-fan, adabiyot, san'at, sport va jamoat ishlarida o'zini ko'rsatgan qizlarga topshiriladi.

Davr: XX asr o'zbek sovet adabiyoti
  • Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti ta'sis etilgan (1999)
  • Toshkentda Zulfiyaga haykal o'rnatilgan (2008)
  • Jizzaxda Hamid Olimjon va Zulfiya muzeyi ochilgan (2017)
  • Haykal Toshkentdagi Adiblar xiyoboniga ko'chirilgan (2017)