Биография
Абдураҳмон Сайёҳ (тўлиқ исми Абдураҳмон Сайёҳ ибн Ҳожи Муҳаммад Содиқов) – ўзбек маърифатпарвари, жадид, ношир, журналист ва сайёҳ. У 1879-йилда Тошкентда дунёга келган ва 1918-йилда Қўқонда вафот этган. Кўплаб мамлакатларни айлангани учун ўзига «Сайёҳ» тахаллусини танлаган.
Болалигида, ўн ёшида ота-онаси ва ака-сингиллари билан ҳаж ниятида Маккага йўл олган. Сафар чоғида Самарқанд, Бухоро, Машҳад, Исфаҳон ва Карбалода тўхтаган. Маккада бутун оиласидан жудо бўлган. Сўнг Ҳиндистоннинг Ражпур шаҳрига бориб, беш-олти йил мадрасада таҳсил олган ва урду ҳамда форс тилларини ўрганган.
1906-йилда заргарлик буюмлари савдоси билан Пекинга йўл олган. Хитойдан Манжурия орқали Бухорога қайтмоқчи бўлганида рус–япон уруши бошланганлиги сабабли Япония ҳукумати уни Мукденда ушлаб, Порт-Артурда сақлаган. Уруш якунлангач, Гонконг орқали Ҳиндистоннинг Калкутта шаҳрига жўнатилган; Бомбейда Россиянинг бош консулига мурожаат қилган. Ҳинд, хитой, араб, форс ва турк тилларини билгани боис 1907-йилда консулхона унга таржимон лавозимини берган.
1908-йилда Тошкентга қайтиб, Туркистон ҳарбий округи штабида хизмат қилган. Мунавварқори Абдурашидхонов билан учрашуви уни жадидчилик ғояларига яқинлаштирган. 1915–1918-йилларда «Ал-Ислоҳ» журналининг муҳаррири бўлган.
Ношир ва муаллиф сифатида 1912–1913-йилларда бир қанча «Саёҳатнома» нашр этган: уларда ислом одоб-ахлоқи, муқаддас шаҳарлар тарихи ва ўзи борган юртлар баён қилинган. Унга ахлоққа бағишланган «Меъёр ул-ахлоқ» асари ҳам нисбат берилади.
Ҳаёт йўли
- 1879Туғилган
Тошкентда дунёга келган.
- 1889Ҳаж сафари
Оиласи билан Маккага йўл олган; ўша ерда яқинларидан жудо бўлган.
- 1906Пекинга сафар
Мукденда ушланган, Порт-Артурда сақланган.
- 1907Россия консулхонасида
Бомбейда таржимон лавозимига қабул қилинган.
- 1908Тошкентга қайтган
Туркистон ҳарбий округи штабида хизмат қилган.
- 1912–1913Саёҳатномалар
Сафар ёзувлари ва диний-ахлоқий китобларини нашр эттирган.
- 1915–1918«Ал-Ислоҳ» журнали
Журнални таҳрир қилган.
- 1918Вафот этган
Қўқонда оламдан ўтган.
Асарлар
- «Саёҳатнома» туркуми (1912)Саёҳатномалар
- «Меъёр ул-ахлоқ»Ахлоққа оид асар