Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тошкентлик шоир, таржимон, арабшунос ва хаттот; «Калила ва Димна»ни форс тилидан ўзбекчага таржима қилган, Шукурхон мадрасасида мударрислик қилган.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир
Ҳақиқий исми:
Қори Фазлуллоҳ Миржалол ўғли
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1851 — тахминан 1894
Туғилган жой:
Тошкент

Биография

Алмаий — Тошкентда яшаган шоир, таржимон, арабшунос ва хаттот. Тахаллуси остида танилган; ҳақиқий исми Қори Фазлуллоҳ Миржалол ўғли. Манбаларда туғилган ва вафот этган йиллари аниқ берилмаган: 1851 ёки 1852-йилда дунёга келган, 1894 ёки 1895-йилда оламдан ўтган.

Энг кўп тилга олинадиган асари — «Калила ва Димна» таржимаси. У китобни форс тилидан ўзбекчага ўгирган, ҳар бир ҳикоят маъносига уйғун фард, маснавий, қитъа ёки рубоий битиб, матнга қўшган, нусхани эса ўзи настаълиқ хатида кўчирган. Таржима Тошкентда уч марта босилган: 1898, 1901 ва 1913-йилларда. Қўлёзма нусхаси ҳозир Ўзбекистон Шарқшунослик институтида туради.

Арабча «Шарҳи Мулло»га (1879–1880) унинг «Авзон ул-жуму'» («Вазнлар жамъи») номли манзумаси киритилган. Бу асар араб шеъриятидаги қофия санъатини ва айрим грамматик қоидаларни ўзлаштиришда муҳим қўлланма ҳисобланган, баъзи араб мамлакатларида эса дарслик вазифасини ўтаган.

Алмаий 1866–1867-йилларда Тошкентдаги «Мўйи Муборак» мадрасасида, шунингдек Бухородаги мадрасаларда ўқиган. Турк, форс ва араб тилларини, шу тиллардаги адабиётни, фалсафа, мантиқ, ҳуқуқ, мусиқа ва тиббиётни, хаттотлик сирларини ҳам эгаллаган. Ватанга қайтгач, Шукурхон мадрасасида дарс берган, бироқ эркин фикри ва баъзи дин аҳли билан келишмовчиликлари сабаб бу жойни тарк этишга мажбур бўлган. Кейинги ҳаёти қашшоқликда, тангчиликда кечган.

Шоирнинг ғазал ва шеърлари ўша замонда тўпланиб ёзилган баёзларда сақланиб қолган. Уларда зулм ва адолатсизликка нафрат, вафо, садоқат ва ҳалолликка эҳтиром акс этади («Ҳаёт», «Етти», «Келсангчи», «Ярашур» ва бошқалар). Алмаийнинг фикрича, камолот илм-маърифат эгаси бўлишдан ва бу неъматни бошқаларга ҳам улашишдан бошланади.

Тошкентнинг Бешёғоч даҳасида ерли болалар учун очилган намунали иш мактаби Алмаий номи билан аталган.

Ҳаёт йўли

  1. 1851/52
    Тошкентда туғилган
  2. 1866–1867
    Тошкентдаги «Мўйи Муборак» ва Бухоро мадрасаларида ўқиган
  3. Шукурхон мадрасасида мударрис
  4. 1879–1880
    «Шарҳи Мулло» таркибига кирган «Авзон ул-жуму'» манзумаси
  5. 1894/95
    Вафот этган
  6. 1898
    «Калила ва Димна» таржимасининг Тошкентда биринчи нашри (кейинги нашрлари 1901, 1913)

Асарлар

  • «Калила ва Димна» (1898)
    Форс тилидан таржима (нашри 1898, 1901, 1913)
  • «Авзон ул-жуму'» (1880)
    Арабча манзума («Вазнлар жамъи»), «Шарҳи Мулло» таркибида
  • «Ҳаёт»
    Шеър
  • «Етти»
    Шеър
  • «Келсангчи»
    Шеър
  • «Ярашур»
    Шеър
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Алмаий биографияси (тахминан 1851–1894) — Ёзувчи | Shaxs.uz