Асосий қисмга ўтиш
Амир Абдулаҳад

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Амир Абдулаҳад

Тарихий шахс · Навоий

Манғитлар сулоласидан Бухоро амири (1885–1910): унинг даврида Бухорода Россия сиёсий агентлиги очилган, Амударёдан кўприк ва Чоржўй–Самарқанд темир йўли қурилган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳақиқий исми:
Абдулаҳад ибн Амир Музаффархон
Тахаллуси:
Ожиз
Ҳаёт йиллари:
1859 — 1910
Туғилган жой:
Навоий
Отаси:
Амир Музаффар
Фарзандлар:

Биография

Амир Абдулаҳад Бухоро амирлигини 1885-йилдан 1910-йилгача бошқарган манғитлар сулоласи вакили. У амир Музаффарнинг ўғли ва амир Саид Олимхоннинг отаси. Туғилган йили 1859 деб олинади (баъзи манбаларда 1857), туғилган жойи — Кармана. Аниқ кун ва ойлар манбаларда ҳар хил кўрсатилгани учун мақолада фақат йиллар келтирилди. Ёшлигида Кармана бекларини бошқарган; отлиқ ва қушбозликка меҳр қўйгани айтилади.

Унинг ҳукмронлиги Бухоро амирлигининг Россия империясига боғлиқлиги кучайган даврга тўғри келди. 1886-йилда чор ҳукумати Бухорода ўзининг сиёсий агентлигини очди. Россия Туркистонни, шу жумладан Бухорони хомашё манбаига айлантириш ва бойликларини олиб чиқиш мақсадида Амударёдан кўприк қурди, 1900–1901-йилларда Чоржўй–Самарқанд темир йўлини ётқизди. Темир йўл бекати ёнида Янги Бухоро (ҳозирги Когон) посёлкаси ўсди, амир эса у ерда ўз саройини ҳам қурдирган.

Абдулаҳад Россия билан яқин алоқада бўлди: унга рус армиясида отлиқ аскар генерали ва генерал-адъютант унвонлари берилган, 1906-йилда Авлиё Андрей ордени топширилган. Ёзларини Қрим ва Кавказда ўтказган, Ялта ҳамда Пятигорскнинг фахрий фуқароси бўлган. Бир қанча маълумотга кўра, у Ялта, Железноводск ва Янги Бухорода сарой қурдиришга, Петербургдаги масжид ва Туркистон (Яссавий мақбараси) таъмирларига маблағ ажратган. 1886-йилда Бухоро тож орденини таъсис этди, 1895-йилда қўшинни қайта ташкил қилди. 1894-йилда руҳонийлар билан келишмовчиликдан сўнг Карманага кўчиб ўтди. Расман қулликни бекор қилган, аммо унинг амалда 1920-йилгача яширин давом этгани қайд этилади. У «Ожиз» тахаллуси билан шеър ҳам ёзган.

Унинг даврида жадидчилик ҳаракати кучайди. Абдулаҳад 1910-йил охирида Карманада вафот этди (янги услуб бўйича 1911-йил январ боши) ва ўша ерда дафн қилинди; тахтни ўғли Саид Олимхон эгаллади. Туғилган ва вафот этган кунлар манбаларда турлича (Викимаълумотларда 27.03.1859 ва 10.12.1910, ўзбекча энсиклопедик мақолада 16.03.1859 ва 06.01.1911), шунинг учун йил билан чекланди.

Ҳаёт йўли

  1. 1871
    Кармана беки

    Кармана беклигига тайинланган ва тахтга чиққунича шу лавозимда бўлган.

  2. 1885
    Бухоро тахтига ўтириши

    Отаси амир Музаффар вафотидан сўнг Бухоро амири бўлган.

  3. 1886
    Россия сиёсий агентлиги

    Бухорода Россия сиёсий агентлиги ташкил этилди; шу йили Бухоро тож ордени таъсис этилди.

  4. 1894
    Карманага кўчиши

    Руҳонийлар билан келишмовчиликдан сўнг доимий равишда Карманага кўчган.

  5. 1895
    Қўшинни қайта ташкил этиш

    Амирлик қўшини қайта тузилди.

  6. 1900–1901
    Чоржўй–Самарқанд темир йўли

    Россия Амударёдан кўприк қуриб, амирлик ҳудудидан темир йўл ўтказди.

  7. 1906
    Авлиё Андрей ордени

    Россия томонидан Авлиё Андрей ордени билан тақдирланган.

  8. 1910
    Вафоти

    Карманада вафот этган; тахтни ўғли Саид Олимхон эгаллаган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Амир Абдулаҳад биографияси (1859–1910) — Тарихий шахс | Shaxs.uz