Асосий қисмга ўтиш
Амир Музаффар

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Амир Музаффар

Тарихий шахс · Бухоро

Манғитлар сулоласидан Бухоро амири (1860–1885): унинг даврида Россия қўшинлари амирлик қўшинларини енгиб, Бухоро 1868-йилда Россия ҳимоясига ўтган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳақиқий исми:
Музаффар ибн Насруллохон
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1824 — 1885
Туғилган жой:
Бухоро
Отаси:
Амир Насруллоҳ
Фарзандлар:
Абдулаҳадхон
Абдулмалик (Катта тўра)

Биография

Амир Музаффар Бухоро амирлигини 1860-йилдан 1885-йилгача, чорак асрдан кўпроқ бошқарган манғитлар сулоласи вакили. У амир Насруллоҳнинг ўғли. Манбаларда туғилган йили турлича кўрсатилади: ўзбекча энсиклопедик мақолада 1819, Википедия инглиз тилидаги мақоласида 1824 ёки 1825, Викимаълумотларда 1834. У Бухорода туғилган. Отаси ҳукмронлиги даврида Кармана ҳокими бўлган.

Тахтга ўтгач, Музаффар отаси Карманага ҳайдаган амалдорларни пойтахтга чақиртириб, уларга юқори лавозимлар берган. Марказга бўйсунмай турган Ҳисор, Шаҳрисабз, Дарбаз, Кўлоб ва Балжувон бекларига қарши 1863–1865-йилларда юриш қилиб, уларнинг қаршилигини синдирган, аммо Шаҳрисабз кейинчалик яна мустақил бўлиб олган. Маллахон Қўқон хони Худоёрхонни тахтдан ағдаргач (1861), Худоёрхон Бухорога паноҳ излаб келган; амир унга қўшин бериб, хонликни қайтариб олишига кўмаклашган.

Унинг ҳукмронлиги Россиянинг Марказий Осиёдаги хонликларга қарши ҳарбий ҳаракатлари авж олган даврга тўғри келди. 1865-йил июлида амир Нажмиддинхўжа бошчилигидаги элчиларни Петербургга юбориб, низони тинч йўл билан ҳал қилишга уринди, бироқ музокаралар натижа бермади. 1866-йил 8-майда Жиззах билан Ўратепа орасидаги Иржарда (Майдайўлғун) генерал Романовский қўшини Бухоро қўшинини енгди. Музаффар Афғонистон ва Ҳиндистон орқали Истанбулга муфтий Муҳаммад Порсо бошчилигида элчи юбориб ёрдам сўраган, лекин рад жавоби олган. Зирабулоқ ёнидаги жангда (1868-йил июн боши) ҳам Бухоро енгилди, шундан сўнг Самарқандда Россия билан сулҳ битими имзоланди ва амирлик Россияга қарам бўлиб қолди.

Тахт вориси Абдулмалик (Катта тўра) Россия босқинига ва отасининг сиёсатига қарши 1870-йилда Шаҳрисабз ва Китобда қўзғолон кўтарганида, Музаффар уни рус қўшинлари кўмагида бостирган. Руслар босими остида 1873-йилда Бухорода қул савдосини тақиқлаган; 1883-йилда қулликни бутунлай бекор қилишга ваъда берган, аммо ваъдасини бажармаган. Унинг даврида Бухорода шиаларнинг таъсири ҳам кучайган. 1872-йилда Қиролича Викторияга Навоий девонининг қўлёзмасини совға қилган.

Музаффар 1885-йилда вафот этган ва Бухородаги Эшон Имло мозорига дафн этилган (бу қабристон кейинчалик совет даврида бузиб ташланган). Тахтни ўғли Абдулаҳадхон эгаллаган. Манбаларда амирнинг ўн уч ўғли борлиги айтилади; улардан бири, Носириддин ибн Амир Музаффар, тарихчи сифатида ҳам танилган.

Ҳаёт йўли

  1. 1860
    Бухоро тахтига ўтириши

    Отаси амир Насруллоҳ вафотидан сўнг Бухоро амири бўлган.

  2. 1861
    Худоёрхонга ёрдам

    Қўқондан қувилган Худоёрхонга тахтни қайтариб олиш учун ҳарбий ёрдам берган.

  3. 1863–1865
    Бекликларга юришлар

    Ҳисор, Шаҳрисабз, Дарбаз, Кўлоб ва Балжувон бекларини бўйсундирган.

  4. 1865
    Петербургга элчилик

    Нажмиддинхўжа бошчилигидаги элчилар юборилган, аммо музокаралар натижасиз тугаган.

  5. 1866
    Иржар жанги

    8-майда Бухоро қўшини генерал Романовский қўшинидан мағлуб бўлган.

  6. 1868
    Зирабулоқ жанги ва сулҳ

    Июндаги мағлубиятдан сўнг Самарқандда Россия билан шартнома имзоланган, амирлик Россияга қарам бўлган.

  7. 1870
    Абдулмалик қўзғолони

    Ўғли Шаҳрисабз ва Китобда кўтарган қўзғолонни рус қўшинлари ёрдамида бостирган.

  8. 1873
    Қул савдосининг тақиқланиши

    Россия босими остида Бухорода қул савдосини тақиқлаган.

  9. 1885
    Вафоти

    Вафот этиб, Бухородаги Эшон Имло мозорига дафн этилган; тахтни ўғли Абдулаҳадхон эгаллаган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Амир Музаффар биографияси (тахминан 1824–1885) — Тарихий шахс | Shaxs.uz