
Биография
Амир Файзулла ҳиндшунос, таржимон ва муҳаррир бўлиб, «Маҳобҳарат» ва «Рамаяна» телесериалларининг ўзбекча таржимони сифатида кўпроқ танилган. У 1945-йил 15-январда Жиззах вилоятидаги Ғаллаорол туманида дунёга келган (Ўзбекистон Википедияси туман ичидаги Қангли қишлоғини кўрсатади). 1968-йилда Тошкент давлат университетининг Шарқшунослик факултетини ҳиндшунос мутахассислиги билан битирди.
Иш йўлини 1967-йилда Ғаллаорол тумани мактабларида ўқитувчиликдан бошлади. Кейинги йилларда кетма-кет муҳаррирлик (Ғафур Ғулом номидаги нашриёт, 1971–1975), «Прогресс» нашриётида бўлим бошлиғи (1975–1990), яна муҳаррирлик («Халқ мероси», 1990–1994) ва Ўзбекистон радиосида таржимонлик (1994–1997) қилди. 1997-йилдан вафотигача «Жаҳон адабиёти» журналининг етакчи муҳаррири бўлиб ишлади ва «Шарқ адабиёти» бўлимига мудирлик қилди.
Ҳиндий, урду ҳамда рус тилларидан ўзбекчага ўттиздан ортиқ роман ва қиссани, тўрт юздан ортиқ сериялик ҳинд филмларини ўгирган; юзлаб публитсистик ҳамда илмий-маърифий мақола ёзган. Ўзбек ўқувчиси Премчанднинг «Нажот» (1976) ва «Нирмала» (2016) асарларини, шунингдек «Жанг майдони» (1983), «Фидойи» (2003), «Севги инъоми» (2007) китобларини, Кришан Чандарнинг «Бир қизга минг ошиқ» (2011) романини, Бҳишам Саҳнийнинг «Басантий» (1997) асарини ҳамда Картар Сингх Дуггалнинг «Кузнинг тўлиной кечаси» (2000) қиссасини айнан унинг таржимасида ўқиган. Гандининг «Менинг ҳаётим» (2009) китоби рус тилидан таржима қилинган.
Телесериаллардан «Бобур» ва «Мирзо Ғолиб»ни, филмлардан «Сангам», «Ҳир ва Ранжҳа», «Она», «Ҳинд Тарзани» ва бошқаларни ҳам ўзбекчалаштирган. Рус тили орқали Теодор Драйзер, Райдер Хаггард, Ирвин Шоу, Мо Ян ва бошқа хорижий ёзувчилар асарларини таржима қилган.
Таржима иши икки йўналишда бўлган: ўзбек адабиёти намуналарини ҳиндий ва урду тилларига ҳам ўгирган. Таржималари урду тилидаги «Ўзбекистон шоирлари» (1972), ҳиндий тилидаги «Мустақил Ўзбекистон шоирлари» (1995) ва «Ўзбек адабиёти намуналари ҳиндий тилида» (2014) тўпламларига кирган; Увайсий ҳамда Нодира шеърларини ҳам ҳиндийчага ўгирган.
Ёзувчилар уюшмасига 1984-йилда қабул қилинган. 2000-йилда унга «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими» унвони берилди; шунингдек, у 2016-йилда «Мустақилликнинг 25 йиллиги» нишони билан тақдирланган ва Тожикистон Фанлар академияси ҳузуридаги Бадиий фанлар университетининг фахрий доктори (2018). Ҳиндий тилини хорижда ўқитиш ва тарғиб этишдаги хизматлари учун 2020-йилда Ҳиндистон ҳукумати ҳамда Марказий ҳиндий тили институти унга доктор Жорж Грирсон номидаги халқаро мукофотни топширди. У 2020-йил 21-декабрда, 76 ёшида вафот этди.
Таълим
- Тошкент давлат университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1968 · Ҳиндшунос (Шарқшунослик факултети)ҳозирги номи — Ўзбекистон Миллий университети
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАъзо · Тошкент · 1984–2020
- Ўзбекистон радиосиТаржимон · Тошкент · 1994–1997
- «Жаҳон адабиёти» журналиЕтакчи муҳаррир, «Шарқ адабиёти» бўлими мудири · Тошкент · 1997–2020
Мукофотлар
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими2000 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1945Туғилган
Жиззах вилоятининг Ғаллаорол туманида таваллуд топган.
- 1967–1971Ўқитувчи
Ғаллаорол тумани мактабларида таълим берган.
- 1968Университетни тамомлаган
Тошкент давлат университетининг Шарқшунослик факултетини ҳиндшунослик йўналиши бўйича тугатган.
- 1971–1975Ғафур Ғулом номидаги нашриётда муҳаррир
- 1975–1990«Прогресс» нашриётида бўлим мудири
- 1984Ёзувчилар уюшмаси аъзолиги
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси сафига кирган.
- 1990–1994«Халқ мероси» нашриётида муҳаррир
- 1994–1997Ўзбекистон радиосида таржимон
- 1997–2020«Жаҳон адабиёти» журналида етакчи муҳаррир
Шу билан бирга «Шарқ адабиёти» бўлимига раҳбарлик қилган.
- 2000«Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими» унвони
- 2018Фахрий докторлик унвони
Тожикистон Фанлар академияси қошидаги Бадиий фанлар университети уни фахрий доктор деб тан олган.
- 2020Жорж Грирсон номидаги халқаро мукофот
Ҳиндий тилини хорижда ўқитиш ва тарғиб этиш соҳасидаги хизмати учун.
- 2020Вафоти
21-декабрда, 76 ёшида оламдан ўтган.
Асарлар
- «Ҳинд халқ эртаклари», «Тўтинома», «Айёр вазир» (1990)Эртаклар
Ҳинд эртаклари таржимаси.
- Премчанд, «Нажот» (1976)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Премчанд, «Жанг майдони» (1983)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Жагдиш Чандар, «Ўз уйида бегона» (1980)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Бҳишам Саҳний, «Басантий» (1997)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Картар Сингх Дуггал, «Кузнинг тўлиной кечаси» (2000)Қисса
Ҳиндийдан таржима.
- Премчанд, «Фидойи» (2003)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Премчанд, «Севги инъоми» (2007)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Ганди, «Менинг ҳаётим» (2009)Хотира
Рус тилидан таржима.
- Кришан Чандар, «Бир қизга минг ошиқ» (2011)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- Премчанд, «Нирмала» (2016)Роман
Ҳиндийдан таржима.
- «Оташ нафаслар» (ҳикоялар тўплами) (1973)Ҳикоялар
Ҳинд адибларининг ҳикоялари таржимаси.
- «Индиранинг совғаси» (ҳикоялар тўплами) (1989)Ҳикоялар
Ҳинд адибларининг ҳикоялари таржимаси.
- «Ўзбекистон шоирлари» (урду тилида) (1972)Тўплам
Ўзбек шеърияти намуналарининг урдучаси.
- «Мустақил Ўзбекистон шоирлари» (ҳиндий тилида) (1995)Тўплам
Ўзбек шеърияти намуналарининг ҳиндийчаси.
- «Ўзбек адабиёти намуналари ҳиндий тилида» (2014)Тўплам
Ўзбек адабиёти намуналарининг ҳиндийчаси.