Ашурали Жўраев
Ёзувчи ва публитсист, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист; «Тошбақалар пойгаси» ва «Юрак бўронлари» китоблари муаллифи, «Муштум» ва «Гулхан» журналларига бош муҳаррирлик қилган.
Биография
Ашурали Очилович Жўраев 1956-йил 8-августда Навоий вилояти Кармана туманидаги Жалойир қишлоғида туғилган. Мактабни тугатгач, «Ташселмаш» заводида ишлаган, 1974–1978-йилларда Абдулла Қодирий номидаги Тошкент давлат маданият институтида (ҳозирги Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти) ўқиган.
1976-йилдан Тошкентдаги технология билим юртининг кечки бўлимида тарбиячи, кейин ўқитувчи ва ишлаб чиқариш таълими устаси бўлиб ишлаган; бу иш 1983-йилгача давом этган. Ўша йили «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасига ўтиб, 1996-йилгача шу нашрда ишлади, санъат бўлимига бошчилик қилди. Газетада у халқ ҳаётидаги долзарб муаммоларни кўтарган мақолалар ёзди: танқидий руҳдаги «Ҳамқишлоқларимга мактублар» рукни қишлоқ аҳолисининг кундалик муаммоларини кўрсатиб, уларнинг бир қисми ҳал бўлишига сабаб бўлди, «Телеанкета» рукни эса телевидениедаги савияси паст кўрсатувларни танқид қилди.
Биринчи китоби — ҳикоялар тўплами «Тошбақалар пойгаси» 1986-йилда чоп этилди. 1989-йилда хонанда Ботир Зокировга бағишланган «Юрак бўронлари» қиссаси нашр этилган; муаллиф уни тўлдириб қайта ишлаб, 2024-йилда маърифий роман ҳолида чиқарди, унинг русча варианти 2026-йилда Москвада босилди. Шунингдек ёзувчи Одил Ёқубов ҳақида хотира-эссе («Одил Ёқубов хазинасидан»), хонанда Отажон Худойшукуров ҳақида эссе ёзган. Унинг ижодида ҳикоя, қисса, фелетон-қисса, очерк, эссе ва чимдим ҳикоялар бор.
1996-йилдан кейин у Ўзбекистон Республикаси Президенти девонида ишлади, «Муштум» ҳамда «Гулхан» журналларига бош муҳаррирлик қилди, «Ўзбекистон» нашриёти бош директорининг ўринбосари бўлди. «Муштум» 1923-йилда Абдулла Қодирий ташкил этган ҳажвий журнал бўлиб, Жўраев унинг бош муҳаррири сифатида ҳам танилган.
Ҳозир Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтида ёшларга дарс беради, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. 1990-йилда Ёшлар иттифоқи мукофотини, 1999-йилда «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист» унвонини, 2025-йилда Ботир Зокиров номидаги миллий эстрада санъати мукофотини олди; 2026-йил 28-майдаги Президент фармони билан «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланди. 2026-йил сентабрида унинг 70 йиллигига бағишланган илмий-маърифий ва адабий тадбир Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтида ўтказилди.
Таълим
- Абдулла Қодирий номидаги Тошкент давлат маданият институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1974–1978
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАъзо · Тошкент · ҳозиргача
- «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасиСанъат бўлими мудири · Тошкент · 1983–1996
- Ўзбекистон Республикаси Президенти девониХодим · Тошкент
- Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтиЎқитувчи · Тошкент · ҳозиргача
Мукофотлар
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист1999 · Ўзбекистон
Меҳнат шуҳрати ордени2026 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1956Туғилиши
Навоий вилояти Кармана туманидаги Жалойир қишлоғида туғилган.
- 1974–1978Маданият институти
Тошкент давлат маданият институтида ўқиган.
- 1976–1983Билим юртида
Тошкентдаги технология билим юртининг кечки бўлимида тарбиячи, ўқитувчи ва ишлаб чиқариш таълими устаси бўлган.
- 1983–1996Газетада
«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасида ишлаган, санъат бўлимига бошчилик қилган.
- 1986Биринчи китоби
«Тошбақалар пойгаси» ҳикоялар тўплами чоп этилган.
- 1989«Юрак бўронлари»
Ботир Зокиров ҳақидаги қисса нашр этилган.
- 1990Ёшлар иттифоқи мукофоти
Ёшлар иттифоқининг мукофотини олган.
- 1996Президент девони
Газетадан кейин Президент девонида ишлаган; кейинчалик «Муштум» ва «Гулхан» журналларига бош муҳаррирлик қилган.
- 1999Фахрий унвон
«Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист» унвони берилган.
- 2024Маърифий роман
«Юрак бўронлари» тўлдирилиб, маърифий роман сифатида қайта нашр этилган.
- 2025Ботир Зокиров мукофоти
Ботир Зокиров номидаги миллий эстрада санъати мукофотини олган.
- 2026«Меҳнат шуҳрати» ордени
28-майда Президент фармони билан «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланган.
Китоблар
- «Тошбақалар пойгаси»1986 · Ҳикоялар тўплами
Муаллифнинг илк китоби; ҳаётнинг аччиқ ҳақиқатларини англай бошлаган бола образи ҳикояларнинг марказида.
- «Юрак бўронлари»1989 · Қисса
Хонанда Ботир Зокиров ҳаёти ва санъати ҳақида; кейинроқ маърифий романга айлантирилган.
- «Ўқ узган ким?»1994
- «Сенга кўнгил берсам...»1999
- «Конверт одам»2015 · Фелетон-қисса
- «Одил Ёқубов хазинасидан»2017 · Хотира-эссе
Ёзувчи Одил Ёқубовнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида.
- «Уйғониш замонинг муборак бўлсин»2020 · Очерк ва эсселар тўплами
- «Саҳифага сиғмаган сатрлар»2022
- «Юрак бўронлари» (янги нашр)2024 · Маърифий роман
1989-йилги қиссанинг тўлдирилган ва қайта ишланган варианти.
- «Дўпписи йўқ дунё»2026 · Чимдим ҳикоялар
- «Олтин овозлар»2026
- «Ботир Зокиров – ўзбек булбули»2026 · Рус тилидаги нашр
«Юрак бўронлари»нинг русча варианти, Москвада босилган.
