Бойсунқор Мирзо
Темурийлар сулоласидан Самарқанд ҳукмдори (1495–1497), Султон Маҳмуд Мирзонинг ўғли; Бобур ва акаси Султон Алидан мағлуб бўлган, Ҳисорда ўлдирилган, «Одилий» тахаллуси билан ғазаллар ёзган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ёзувчи
- Тахаллуси:
- Одилий
- Туғилган:
- 1477 — 17 август 1499
- Отаси:
- Султон Маҳмуд Мирзо
Биография
Бойсунқор Мирзо 1477-йилда туғилган. У Темурийлар сулоласи вакили, Султон Маҳмуд Мирзонинг ўғли ва Абу Саид Мирзонинг невараси эди. Отаси унга дастлаб Бухорони бошқаришни топширган.
1495-йилда отаси вафот этгач, амирлар уни Самарқанд ҳукмдори этиб кўтардилар. Унинг ҳукмронлиги (1495–1497) нотинч кечди: ўша йили у Самарқандга қарши қилинган мўғул хони Маҳмуднинг ҳужумини қайтарган, 1496-йилда эса ҳокимиятни сақлаб қолиш учун акаси Султон Али Мирзо билан курашишга мажбур бўлган; Бухоро кейинчалик Султон Алига ўтган.
1497-йилда Самарқандни Бобур етти ой давом этган қамалдан сўнг эгаллади, Бойсунқор эса Ҳисорга, Хусрав Шоҳ ҳузурига кетди. Дастлаб уни қўллаб-қувватлаган Хусрав Шоҳ Самарқандни қайтариб олишга қилинган муваффақиятсиз уринишлардан кейин ундан юз ўгирди.
Бойсунқор Мирзо 1499-йил 17-августда Ҳисор яқинида, Обийж дарёсининг кечувида Хусрав Шоҳ буйруғи билан камон торида бўғиб ўлдирилди.
У шеър ҳам ёзган, «Одилий» тахаллусини қўллаган. Бобур «Бобурнома»да унинг яхши шеър ёзганини, Самарқандда ғазаллари шу қадар тарқалганки, мирзо шеърлари йўқ уй кам бўлганини қайд этган.
Карьера
Ҳаёт йўли
- 1477Туғилиши
Темурийлар сулоласида, Султон Маҳмуд Мирзо оиласида дунёга келган.
- 1495-йилгачаБухоро ҳокими
Отаси унга Бухорони бошқаришни топширган.
- 1495Самарқанд тахтига чиқиши
Отаси вафот этгач, амирлар уни ҳукмдор этиб кўтардилар; у мўғул хони Маҳмуднинг Самарқандга ҳужумини қайтарди.
- 1496Султон Али Мирзо билан кураш
Ҳокимиятни сақлаб қолиш учун акаси билан тўқнашишга мажбур бўлди.
- 1497Самарқанднинг йўқотилиши
Бобур Самарқандни етти ойлик қамалдан сўнг эгаллади; Бойсунқор Ҳисорга қочди.
- 1497–1499Ҳисорда, Хусрав Шоҳ ёнида
Самарқандни қайтариб олишга уринган, аммо Хусрав Шоҳ уни қўллаб-қувватлашдан тўхтади.
- 1499Ҳалок бўлиши
17-августда Ҳисор яқинида Хусрав Шоҳ буйруғи билан ўлдирилди.
Мерос
Бойсунқор Мирзо Мовароуннаҳрдаги Темурийлар ҳокимиятининг сўнгги ўн йилликларидаги тахт курашларининг иштирокчиси бўлган: унинг мағлубияти Самарқанднинг Бобурга ўтишига олиб келган. Адабий меросидан Бобурнинг гувоҳлиги орқали хабар топамиз — ғазаллари Самарқандда кенг тарқалган бўлган.
Давр: Мовароуннаҳрда Темурийлар ҳукмронлигининг сўнгги йиллари, XV аср охири- Султон Маҳмуд Мирзонинг вафоти, Бойсунқорнинг Самарқандда ҳокимиятга келиши (1495)
- Бобурнинг Самарқандни қамал қилиб эгаллаши (1497)
- Бойсунқор Мирзонинг Ҳисорда ўлдирилиши (1499)
