Комил Яшин
Ўзбек ёзувчиси, шоир ва драматург, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг кўп йиллик раиси; «Гулсара», «Ҳамза» асарлари муаллифи, киноссенарийлар ёзган.
- Фаолият:
- Ёзувчи, Шоир, Драматург, Сценарийнавис
- Ҳақиқий исми:
- Комил Нўмонов
- Туғилган:
- 25 декабр 1909(87 ёш) ♑ — 25 сентабр 1997
- Туғилган жой:
- Андижон
Биография
Комил Яшин (асл исми Комил Нўмонов) 1909-йил 25-декабрда Андижонда туғилган. 1921–1925-йилларда рус мактабида ўқиган, 1925-йилда Ленинград ўрмон институтига кирган, аммо касаллик сабаб 1928-йилда Андижонга қайтган ва 1930-йилгача мактабда адабиёт ҳамда физикадан дарс берган.
1930–1936-йилларда Андижон вилоят театри, сўнг Ўзбек давлат мусиқали театрида адабий қисм мудири бўлган. Шу йилларда «Ўртоқлар», «Ёндирамиз», «Номус ва муҳаббат» песаларини ва «Гулсара» мусиқали драмасини (Музаффар Муҳамедов билан ҳамкорликда) ёзган; «Бўрон» (1939) ва «Улуғ канал» (1940) операларининг либреттоси ҳам унга тегишли. «Гулсара» учун 1951-йилда Сталин мукофотининг 3-даражаси берилган.
Уруш йилларида «Ўлим босқинчиларга», «Даврон ота», «Офтобхон», «Фарҳод ва Ширин», кейинроқ «Генерал Раҳимов» (1949), «Равшан ва Зулхумор», «Инқилоб тонги» асарларини яратган. Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий ижодига алоҳида эътибор берган: «Ҳамза» мусиқали драмаси (1960), икки китобли «Ҳамза» романи (1979–1980) ҳамда Ҳамза песаларининг саҳнавий таҳрирлари шу мавзуга бағишланган.
Кино учун «Асал», «Ҳамза», «Генерал Раҳимов» каби филмларга ссенарий ёзган, «Оловли йўллар» телесериалининг ссенарийси унинг «Ҳамза» романига асосланган.
1946–1949-йилларда Вазирлар Совети ҳузуридаги Санъат ишлари бош бошқармасига раҳбарлик қилган, 1958–1980-йилларда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси бўлган, 1969–1980-йилларда «Ўзбек тили ва адабиёти» журналини таҳрир қилган. 1966–1984-йилларда СССР Олий Совети депутати, 1969-йилдан Ўзбекистон ССР Фанлар академияси академиги (баъзи манбаларда — 1968-йил).
Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси (1972), Социалистик Меҳнат Қаҳрамони (1974), Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти совриндори (1967), уч марта Ленин ордени соҳиби. 1997-йил 25-сентабрда Тошкентда вафот этган. Тошкент ва Андижондаги кўчалар унинг номини олган.
Таълим
- Ленинград ўрмон институтиОлийгоҳ · 1925–1928
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиРаис · Тошкент · 1958–1980
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси1972 · Ўзбекистон ССР
- Ўзбекистон ССР санъат арбоби1939 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1967 · Ўзбекистон ССР
Социалистик Меҳнат Қаҳрамони1974 · СССР
Ленин ордени1959 · СССР
Ленин ордени1970 · СССР
Ленин ордени1974 · СССР
Октябрь инқилоби ордени1979 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1950 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1951 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1965 · СССР
Халқлар дўстлиги ордени1984 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1937 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1945 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1957 · СССР
«Меҳнатдаги намунаси учун» медали1944 · СССР
Сталин мукофоти1951 · СССР
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Асал | 1940 |
| Ҳамза | 1960 |
| Генерал Раҳимов | 1967 |
| Дилором | 1968 |
| Шижоат | 1971 |
| Шиддат | 1971 |
| Оловли йўллар | 1977 |
| V поискакҳ истинй | 1979 |
Ҳаёт йўли
- 1909Туғилиши
Андижонда туғилган; асл фамилияси Нўмонов.
- 1925Ленинградга кетиши
Ленинград ўрмон институтига ўқишга кирган, тахаллуси — Яшин.
- 1928Андижонга қайтиши
Касаллик туфайли ўқишни ташлаб Андижонга қайтган; мактабда адабиёт ва физикадан дарс берган.
- 1930Театрдаги иш
1936-йилгача Андижон вилоят театри ва Ўзбек давлат мусиқали театрида адабий қисм мудири бўлган.
- 1939«Бўрон» операси
Биринчи ўзбек операси ҳисобланган «Бўрон»нинг либреттосини ёзган; шу йили Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвонини олган.
- 1943Партияга кириши
ВКП(б) аъзоси бўлган.
- 1946Санъат ишлари бошқармаси
1949-йилгача Вазирлар Совети ҳузуридаги Санъат ишлари бош бошқармасига раҳбарлик қилган.
- 1951Сталин мукофоти
«Гулсара» мусиқали драмаси учун Сталин мукофотининг 3-даражаси берилган.
- 1958Ёзувчилар уюшмаси раиси
1980-йилгача Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига раҳбарлик қилган.
- 1966Олий Совет депутати
1984-йилгача СССР Олий Советининг 7–10-чақириқ депутати бўлган.
- 1969Журнал муҳаррири
1980-йилгача «Ўзбек тили ва адабиёти» журналининг бош муҳаррири бўлган.
- 1974Меҳнат Қаҳрамони
Социалистик Меҳнат Қаҳрамони унвони берилган.
- 1979«Ҳамза» романи
Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий ҳаётига бағишланган икки китобли «Ҳамза» романининг биринчи китоби нашр этилган (иккинчиси 1980-йилда).
- 1997Вафоти
25-сентабрда Тошкентда вафот этган.