Биография
Пўлатжон Қайюмов — Қўқонлик жадид маърифатпарвари, ўқитувчи ва таржимон. У янги усул мактабларида дарс берган, ўзбек мумтоз адабиётининг кўп шоирлари ҳақидаги маълумотларни тўплаб, «Тазкираи Қайюмий» номли йирик тазкира яратган.
1885-йилда Қўқонда, хаттотлар оиласида туғилган: отаси Абдуқаюм Мирзо, бобоси эса Қўқон хонлиги саройида котиб ва хаттот бўлган. Дастлаб Қўқондаги мадрасада ўқиган, 1906-йилда рус-тузем мактабида таҳсил олган.
1910–1917-йилларда жадид мактабларида дарс берган; 1912-йилда Қўқонда ўзининг янги усул мактабини очган. Ҳамза, Иброҳим Даврон, Ашурали Зоҳирий каби жадид ўқитувчилари билан ҳамкорлик қилган. Совет даврида интернат ва олий ўқув юртларига тайёрлов курсларида тил ва адабиётдан дарс берган, 1945–1955-йилларда Қўқон ўлкашунослик музейининг тарих бўлимини бошқарган. Шогирдлари қаторида Абдулла Қаҳҳор ва Усмон Носир ҳам бўлган.
Энг йирик иши «Тазкираи Қайюмий» уч юз йигирма тўрт ўзбек шоирининг таржимаи ҳоли ва ижодини қамраб олади, ҳар биридан шеър намуналари берилган (жами 10 259 мисра). Қўқон хонлигининг тарихи ва адабий муҳити эса «Хўқанд тарихи ва унинг адабиёти» асарида ёритилган. Фурқатнинг қўлёзма девонини у 1959-йилда тартибга солган, 1950-йилда Маҳмурнинг 69 шеърли нодир девонини кашф этган. Бухоролик Қори Раҳматуллоҳ Возеҳнинг тазкираси («Туҳфат ул-аҳбоб фи тазкират ул-ашоб») унинг таржимасида ўзбек китобхонига етиб келган; «Уч оғайни ботирлар» эртагини ҳам ёзиб олиб, эълон қилдирган.
1940-йилларда унга Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ўқитувчи унвони берилган. У атоқли олимлар Азизхон ва Лазиз Қаюмовларнинг отаси; Қўқондаги кўчалардан бири унинг номи билан аталади. 1964-йилда вафот этган.
Карьера
- Қўқон ўлкашунослик музейиТарих бўлими мудири · Қўқон · 1945–1955
Ҳаёт йўли
- 1885Туғилган
Қўқон.
- 1906Рус-тузем мактаби
Мадрасадан сўнг шу мактабда ўқиган.
- 1910–1917Жадид мактабларида
Ўқитувчи.
- 1912Янги усул мактаби
Қўқонда ўз мактабини очган.
- 1945–1955Музей тарих бўлими мудири
Қўқон ўлкашунослик музейида.
- 1950Маҳмур девони
69 шеърлик ноёб қўлёзма топилган.
- 1959Фурқат девони
Қўлёзма девон тузилган.
- 1964Вафот этган
Вафот этган жойи манбаларда кўрсатилмаган.
Асарлар
- «Тазкираи Қайюмий»
- «Хўқанд тарихи ва унинг адабиёти»
- Фурқат девони (тузган) (1959)
- Қори Раҳматуллоҳ Возеҳ, «Туҳфат ул-аҳбоб фи тазкират ул-ашоб» (таржима)
- «Уч оғайни ботирлар» (эртак, ёзиб олган)