Шамсиддинхон Бобохонов
Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идораси раиси ва беш республика муфтийси (1982–1989), арабшунос олим, филология фанлари доктори, кейинчалик Ўзбекистоннинг Миср ва Саудия Арабистонидаги элчиси.
- Фаолият:
- Диний арбоб, Олим, Педагог
- Туғилган:
- 8 апрел 1937(66 ёш) ♈ — 15 апрел 2003
- Туғилган жой:
- Тошкент
- Отаси:
- Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон
Биография
Шамсиддинхон Зиёвуддинхон ўғли Бобохонов 1937-йил 8-апрелда Тошкентда ислом уламолари хонадонида туғилган: бобоси Эшон Бобохон ва отаси Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон кетма-кет Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идорасининг (САДУМ) муфтийлари бўлган. Илк диний таълимни оиласида олган, 28-сонли мактабни битиргач, 1955-йилда Тошкент чет тиллар институтининг инглиз тили факултетига кирган.
1961-йилдан Москвадаги СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институтида аспирантурада ўқиб, араб филологияси билан шуғулланди. 1962-йилдан СССР мусулмон ташкилотларининг халқаро алоқалар бўлимида ишлади ва 1960-йилларнинг ўрталаригача Қоҳирадаги Ал-Азҳар университетида ўқиди. 1973-йилда «Араб тилида иккилик сон категорияси» мавзусидаги номзодлик диссертациясини ҳимоя қилиб, филология фанлари номзоди бўлди; кейинчалик филология фанлари доктори илмий даражасига эга бўлди.
1974-йилда Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида проректор, 1975-йилда эса СССРдаги ягона олий ислом ўқув юртининг ректори этиб тайинланди. Институтга ўқитувчиларни жалб қилиш, моддий базани мустаҳкамлаш ва ўқув қўлланмаларини нашр этиш билан шуғулланди.
1982-йил октабрида Тошкентдаги қурултой қарорига кўра отасининг ўрнига Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идораси раиси ва беш республика муфтийси бўлди, отаси вафот этгач (1982-йил декабр) эса СССР мусулмон ташкилотларининг халқаро алоқалар бўлимига ҳам раҳбарлик қилди. Унинг даврида ислом ёдгорликлари таъмирланди, идора босмахонаси янги бинога кўчди, 1985-йилда у Қуръоннинг навбатдаги нашрини тайёрлаш кенгашига бошчилик қилди. 1985-йилдан Иордания қироллик ислом академиясининг ҳақиқий аъзоси эди. Халқаро Абу Али ибн Сино мукофоти ва СССР Халқлар дўстлиги ордени билан тақдирланган.
1989-йил февралида Баракхон мадрасасида тўпланган руҳонийлар унинг лавозимидан кетишини талаб қилгач, идора раислигидан истеъфога чиқди. Кейин Ўзбекистон Фанлар академиясининг Беруний номидаги Шарқшунослик институтида катта илмий ходим бўлиб ишлади. 1994–2001-йилларда Ўзбекистоннинг Миср Араб Республикаси ва Саудия Арабистони Қироллигидаги фавқулодда ва мухтор элчиси, сўнгра 2001–2003-йилларда Ташқи ишлар вазирлиги маслаҳатчиси бўлди.
Илмий асарлари қаторида отаси ҳақидаги китоб (рус тилида 1999-йил, ўзбек тилида 2001-йил) бор. Шамсиддинхон Бобохонов 2003-йил 15-апрелда вафот этган ва Тошкентдаги Ғойиб ота қабристонида оилавий сағанага дафн қилинган.
Таълим
- Тошкент чет тиллар педагогика институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1955–1960
- СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институтиБошқа · 1961–1973 · Филология фанлари номзоди
- Ал-Азҳар университетиОлийгоҳ · 1962–1966
Карьера
- Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтиПроректор (1974), ректор (1975–1982) · Тошкент · 1974–1982Бу лавозимда бўлганлар →
- Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идорасиРаис ва беш республика муфтийси · Тошкент · 1982–1989Бу лавозимда бўлганлар →
- СССР мусулмон ташкилотларининг халқаро алоқалар бўлимиРеферент (1962-йилдан), бўлим раҳбари (1982–1989) · 1962–1989
- Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институтиКатта илмий ходим · Тошкент · 1989–1994
- Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигиМиср ва Саудия Арабистонидаги элчи (1994–2001), вазир маслаҳатчиси (2001–2003) · Тошкент · 1994–2003
Мукофотлар
Ҳаёт йўли
- 1937Туғилиши
Тошкентда ислом уламолари оиласида, САДУМ муфтийси Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон хонадонида туғилган.
- 1955Чет тиллар институтига кириши
28-сонли мактабни битириб, Тошкент чет тиллар институтининг инглиз тили факултетига ўқишга кирган.
- 1961Москвада аспирантура
СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институтининг аспирантурасида араб филологияси билан шуғуллана бошлаган.
- 1962–1966Ал-Азҳар университетида таълим
СССР мусулмон ташкилотларининг халқаро алоқалар бўлимида ишлаб, Қоҳирадаги Ал-Азҳар университетида ўқиган ва араб тилини мукаммал ўрганган.
- 1973Номзодлик диссертацияси
Москвада араб тилидаги иккилик сон категориясига бағишланган диссертацияни ҳимоя қилиб, филология фанлари номзоди бўлган.
- 1974–1982Тошкент ислом институтида
Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида аввал проректор (1974), сўнгра ректор (1975-йилдан) бўлган.
- 1982САДУМ раиси ва муфтий
Октабрдаги қурултойда отасининг ўрнига Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идораси раиси ва беш республика муфтийси этиб сайланган.
- 1985Қуръон нашри кенгаши ва Иордания академияси
Қуръоннинг навбатдаги нашрини тайёрлаш кенгашига бошчилик қилган ва Иордания қироллик ислом академиясининг ҳақиқий аъзоси бўлган.
- 1989Истеъфо ва илмий иш
Февралда идора раиси лавозимидан истеъфога чиққан; кейин Ўзбекистон Фанлар академиясининг Беруний номидаги Шарқшунослик институтида катта илмий ходим бўлган.
- 1994–2001Элчилик фаолияти
Ўзбекистоннинг Миср Араб Республикаси ва Саудия Арабистони Қироллигидаги фавқулодда ва мухтор элчиси бўлган.
- 2001–2003Ташқи ишлар вазири маслаҳатчиси
Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлигида маслаҳатчи бўлиб ишлаган.
- 2003Вафоти
15-апрелда вафот этган ва Тошкентдаги Ғойиб ота қабристонида оилавий сағанага дафн этилган.
Асарлар
- «Араб тилида иккилик сон категорияси» (1973)Кандидатлик диссертацияси
Москвада ҳимоя қилинган, унга филология фанлари номзоди илмий даражасини берган диссертация.
- «Миср кутубхоналарида сақланаётган Амир Темур ва темурийларга оид манбалар ва қўлланмалар каталоги» (1996)Каталог
Мисрлик профессор Насруллоҳ Мубашир ат-Таррозий билан бирга тайёрланган ва 1996-йилда Мисрда нашр этилган библиографик китоб.
- «Сўнмас зиё» (1998)Китоб
Тошкентда 1998-йилда чоп этилган китоб.
- «Муфтий Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон» (1999)Китоб
Отаси ва бобоси — муфтийлар Зиёвуддинхон ва Эшон Бобохон ҳаёти ва фаолиятига бағишланган китоб: рус тилида 1999-йилда, ўзбек тилида («Шайх Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон», 2001) чоп этилган.