Асосий қисмга ўтиш

Шуҳрат Аббосов

Ўзбек кинорежиссёри ва ссенарийнавис, «Маҳаллада дув-дув гап», «Абу Райҳон Беруний», «Оловли йўллар» филмлари муаллифи; СССР халқ артисти (1981).

Фаолият:
Режиссёр, Педагог, Кино режиссёри
Туғилган:
16 январ 1931(87 ёш) ♑ — 25 апрел 2018
Туғилган жой:
Қўқон, Фарғона
Фарзандлар:
Назим Аббосов, Элжон Аббосов
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • "Эл-юрт ҳурмати" ордени
  • «Шуҳрат» медали
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • СССР халқ артисти
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени

Биография

Шуҳрат Солихович Аббосов 1931-йил 16-январда Қўқонда туғилган. 1949-йилда Тошкент тиббиёт техникумини битирган, сўнг санъатни танлаб, А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик институтининг режиссёрлик факултетига ўқишга кирган ва уни 1954-йилда тамомлаган.

1954–1956-йилларда Янгийўлдаги Маннон Уйғур номидаги вилоят мусиқали драма театрининг бош режиссёри бўлган. Театрда Б. Раҳмоновнинг «Юрак сирлари», Комил Яшиннинг «Нурхон», Абдулла Қаҳҳорнинг «Оғриқ тишлар» каби песаларини саҳналаштирган.

1958-йилда Москвадаги «Мосфилм» ҳузуридаги Олий режиссёрлик курсларини битирган; диплом иши Уилям Сароян ҳикояси асосидаги «Филиппинетс и пянйй» қисқа метражли филми бўлган. 1958–1991-йилларда «Ўзбекфилм» киностудиясида режиссёр бўлиб ишлаган, 1982–1986-йилларда унинг директори бўлган.

Шуҳрат Аббосовга шуҳрат келтирган биринчи асар — «Маҳаллада дув-дув гап» (1960) кинокомедияси: у ўзбек киносининг энг яхши филмларидан бири ҳисобланади. Кейинги «Сен етим эмассан» (1962) уруш йилларида ўн тўрт болани тарбиялаган Тошкент оиласининг ҳақиқий воқеасига асосланган ва 1963-йилда Майндаги Франкфурт халқаро кинофестивалида мукофот олган. Шунингдек, «Қалбингда қуёш» (1965), «Тошкент — нон шаҳри» (1968) ва «Севги фожеаси» (1971) филмларини суратга олган; сўнггиси 1972-йилда Тбилисидаги Бутуниттифоқ кинофестивалида энг яхши режиссёрлик учун мукофот олган.

Тарихий-биографик жанрдаги ишлари орасида икки серияли «Абу Райҳон Беруний» (1974) филми алоҳида ўрин тутади: у 1975-йилда Кишинёвдаги VIII Бутуниттифоқ кинофестивалининг бош мукофотига ва 1977-йилда Теҳрон халқаро кинофестивалининг «Олтин делфин» совринига сазовор бўлган. Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий ҳаётига бағишланган 17 серияли «Оловли йўллар» телероман-филми (1977–1984) устида ҳам ишлаган; серия 1979-йилда телевизион филмларнинг VIII Бутуниттифоқ фестивалида Гран-при олган. 1977-йилда «Шум бола» филмининг ссенарийсига ҳаммуаллиф бўлган, 1989-йилда «Катта урушдаги кичкина одам» филмини, 1995-йилда «Камолот чўққиси сари» ҳужжатли туркумини, 1997-йилда эса Тўйчиев билан бирга ёзган ссенарий асосида «Отамдан қолган далалар» филмини суратга олган.

Шуҳрат Аббосов педагоглик билан ҳам шуғулланган: Островский номидаги институтда 1983-йилдан профессор, 1991-йилдан «Драма ва кино санъати» кафедраси мудири бўлган. Ўзбекистон кинематографчилар уюшмаси бошқарувининг котиби, 1996–2001-йилларда унинг биринчи ўринбосари бўлган. 1965-йилда Ўзбекистон ССР санъат арбоби, 1974-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти, 1981-йилда СССР халқ артисти унвонларини олган; 1974-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти, 1972-йилда Ўзбекистон Ленин комсомоли мукофоти лауреати бўлган. Мустақиллик йилларида «Шуҳрат» медали (1994) ва «Эл-юрт ҳурмати» ордени (1998) билан тақдирланган.

Шуҳрат Аббосов 2018-йил 25-апрелда Тошкентда, 87 ёшида вафот этган. Ўғиллари Нозим (1962–2020) ва Элжон ҳам кинорежиссёр бўлишган. 2026-йил 28-майда Президент фармони билан унга вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1931
    Туғилиши

    Қўқонда туғилган.

  2. 1949
    Тиббиёт техникуми

    Тошкент тиббиёт техникумини битирган.

  3. 1954
    Институтни битириши

    А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик институтининг режиссёрлик факултетини тамомлаган.

  4. 1954–1956
    Янгийўл театри

    Янгийўлдаги Маннон Уйғур номидаги вилоят мусиқали драма театрининг бош режиссёри бўлган.

  5. 1958
    «Мосфилм» курслари

    Москвадаги «Мосфилм» ҳузуридаги Олий режиссёрлик курсларини битирган; диплом иши — «Филиппинетс и пянйй» қисқа филми.

  6. 1958–1991
    «Ўзбекфилм» киностудияси

    Студияда режиссёр бўлиб ишлаган; 1982–1986-йилларда унинг директори бўлган.

  7. 1960
    «Маҳаллада дув-дув гап»

    Унга шуҳрат келтирган комедия; ўзбек киносининг энг яхши филмларидан бири ҳисобланади.

  8. 1962–1963
    «Сен етим эмассан»

    Филм 1963-йилда Майндаги Франкфурт халқаро кинофестивалида мукофот олган.

  9. 1974–1977
    «Абу Райҳон Беруний»

    Филм 1975-йилда Кишинёвда Бутуниттифоқ кинофестивалининг бош мукофотини, 1977-йилда Теҳронда «Олтин делфин» совринини олган.

  10. 1977–1984
    «Оловли йўллар»

    Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий ҳақидаги 17 серияли телероман-филм; 1979-йилда телевизион филмлар Бутуниттифоқ фестивалида Гран-при олган.

  11. 1981
    СССР халқ артисти

    СССР халқ артисти унвонига сазовор бўлган; 1974-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти бўлган эди.

  12. 1983–1991
    Профессор ва кафедра мудири

    Островский номидаги институтда 1983-йилдан профессор, 1991-йилдан «Драма ва кино санъати» кафедраси мудири бўлган.

  13. 1996–2001
    Кинематографчилар уюшмаси

    Ўзбекистон кинематографчилар уюшмаси бошқаруви раисининг биринчи ўринбосари бўлган.

  14. 2018
    Вафоти

    25-апрелда Тошкентда вафот этган.

Фильмография

НомиЙил
Филиппинетс и пянйй1958
Маҳаллада дув-дув гап1960
Сен етим эмассан1962
Қалбингда қуёш1965
Тошкент — нон шаҳри1968
Севги фожеаси1971
Абу Райҳон Беруний1974
Умид қушлари1976
Шум бола1977
Оловли йўллар1977
Оловли йўллар (1977–1984)1977
V поискакҳ истинй1979
Катта урушдаги кичкина одам1989
Камолот чўққиси сари1995
Отамдан қолган далалар1997
Дилор, Дилор Дил ва Ор2012
Саид билан Саида2019

Ютуқлар

  • 🥇
    «Абу Райҳон Беруний» филми учун бош мукофот
    VIII Бутуниттифоқ кинофестивали, Кишинёв (1975)
  • 🥇
    «Оловли йўллар» учун Гран-при
    Телевизион филмларнинг VIII Бутуниттифоқ фестивали (1979)

Алоқадор шахслар