Хайриддин Салоҳ
Тошкентда туғилган ўзбек шоири ва таржимон, «Чашма», «Иккинчи имтиҳон», «Туғён» тўпламлари ҳамда «Тошкент билан суҳбат» достони муаллифи; 35 ёшида вафот этган.
Биография
Хайриддин Салоҳ (ҳақиқий фамилияси Салоҳиддинов) 1934-йил 15-январда Тошкентда туғилган. Мактабда ўқиб юрган йилларидаёқ шеъриятга қизиқиб қолган ва 1950-йиллар бошида шоир Ғайратий раҳбарлик қилган адабий тўгаракка қатнай бошлаган. Тўгаракда у Эркин Воҳидов, Юсуф Шомансур, Сайёр каби ёш шоирлар билан бирга машқ қилган.
Биринчи шеъри 1950-йилда матбуотда чоп этилган. 1957-йилда устози Миртемир унинг «Ният булоқлари», «Кўли Қуббон» ва «Олма» шеърларини газетада эълон қилди. Шу йили Салоҳ Тошкент давлат педагогика институтини тамомлади ва турли газета ҳамда журналлар таҳририятларида адабий ходим бўлиб ишлай бошлади: 1963–1966-йилларда «Ўзбекистон маданияти» газетасида, 1968–1969-йилларда «Гулхан» журналида; манбаларда унинг «Ғунча» журналида ишлагани ҳам қайд этилади.
Шоирнинг биринчи тўплами «Чашма» 1950-йилларнинг охирида (манбаларда 1958 ёки 1959-йил кўрсатилади) нашр этилди. 1960-йилларда «Иккинчи имтиҳон» (1961), «Ишқим ва рашким» (1965), «Туғён» (1969) тўпламлари чиқди. У 1966-йилги Тошкент зилзиласига бағишланган «Тошкент билан суҳбат» достонини, шунингдек «Наъматак», «Лайло» ва шеърий халқ ижодкори Султон Жўранинг ҳаётига бағишланган «Янгроқ ҳаёт» достонларини ёзган; бу достонлар 1960-йиллар ўзбек шеъриятининг ютуқлари қаторида эътироф этилади.
Салоҳ таржимон сифатида ҳам ишлаган: Байрон, Пушкин, Лермонтов, Шевченко, Расул Ҳамзатов шеърларини ўзбек тилига ўгирган; Гейненинг лирикасидан қилган таржималари ўқувчилар орасида кенг танилган.
Хайриддин Салоҳ 1969-йилда 35 ёшида вафот этди. Ўлимидан кейин «Излар ва ҳислар» (1974), «Шуълалар қўшиғи» (1975) ва «Лирика» (1985) китоблари нашр қилинди.
Таълим
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1957
Карьера
- «Гулхан» журналиАдабий ходим · Тошкент · 1968–1969
- «Ўзбекистон маданияти» газетасиАдабий ходим · Тошкент · 1963–1966
- «Ғунча» журналиАдабий ходим · Тошкент
Ҳаёт йўли
- 1934Туғилиши
1934-йил 15-январда Тошкентда дунёга келган.
- 1950Биринчи шеъри
Дастлабки шеъри матбуотда эълон қилинган.
- 1950-йиллар бошиҒайратий тўгараги
Эркин Воҳидов, Юсуф Шомансур, Сайёр билан бирга шоир Ғайратий раҳбарлик қилган адабий тўгаракда шуғулланган.
- 1957Миртемир нашри ва институтни тамомлаш
Миртемир унинг учта шеърини газетада эълон қилган; шу йили Тошкент давлат педагогика институтини тамомлаган.
- 1958–1959«Чашма» тўплами
Биринчи шеърий тўплами нашр этилган (манбаларда 1958 ёки 1959-йил).
- 1961«Иккинчи имтиҳон»
Иккинчи тўплами чиққан.
- 1963–1966«Ўзбекистон маданияти» газетаси
Газетада адабий ходим бўлиб ишлаган.
- 1966«Тошкент билан суҳбат»
Тошкент зилзиласига бағишланган достонини ёзган.
- 1968–1969«Гулхан» журнали
Журнал таҳририятида адабий ходим бўлган.
- 1969Вафоти
1969-йил 5-июнда 35 ёшида вафот этган; шу йили «Туғён» ва бошқа китоблари чиққан.
- 1974–1985Вафотидан кейинги китоблар
«Излар ва ҳислар» (1974), «Шуълалар қўшиғи» (1975), «Лирика» (1985) нашр этилган.
Асарлар
- «Чашма» (1959)Шеърлар тўплами
Шоирнинг биринчи тўплами (манбаларда 1958 ёки 1959-йил).
- «Иккинчи имтиҳон» (1961)Шеърлар тўплами
1960-йиллардаги илк тўпламларидан бири.
- «Ишқим ва рашким» (1965)Шеърлар тўплами
Лирик шеърлар тўплами.
- «Тошкент билан суҳбат» (1966)Достон
1966-йилги Тошкент зилзиласига бағишланган достон.
- «Туғён» (1969)Шеърлар тўплами
Шоирнинг умрида чиққан сўнгги тўпламларидан бири.
- «Янгроқ ҳаёт» (1969)Достон
Султон Жўра ҳаёти ва ижодига бағишланган достон.
- «Наъматак» (1969)Достон
1960-йиллар ўзбек шеъриятининг ютуқлари қаторида тилга олинадиган достон.
- «Излар ва ҳислар» (1974)Шеърлар тўплами
Вафотидан кейин нашр этилган китоб.
- «Лирика» (1985)Шеърлар тўплами
Вафотидан кейин чиққан танланган шеърлар китоби.
