Sulton Mahmud Mirzo (Temuriy)
Temuriylardan Samarqand hukmdori (1494–1495), Abu Said Mirzoning o'g'li; Hisor va Badaxshon hokimi, Boburning qaynotasi, Husayn Boyqaroga ikki bor yengilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- 1453 — 1495
- Tug'ilgan joy:
- Samarqand
- Otasi:
- Abu Said Mirzo
- Turmush o'rtog'i:
- Sulton Nigor xonim
- Farzandlar:
- Sulton Masud MirzoSulton Uvays Mirzo
Biografiya
Sulton Mahmud Mirzo Abu Said Mirzoning o'g'li, Temuriylar sulolasining Movarounnahr tarmog'idan. U 1453-yil atrofida Samarqandda tug'ilgan. Ziyouz.uz uni Abu Saidning uchinchi o'g'li deydi, Vikipediyada esa ikkinchi o'g'il sifatida ko'rsatilgan; manbalar bu tafsilotda farq qiladi.
Otasi davrida Mahmud Astrobod hokimi bo'lgan, keyinchalik Hisor va Termiz uning ixtiyoriga o'tgan. Abu Said 1469-yilda halok bo'lgach, Mahmud Hirotga kirdi, biroq u yerda qola olmadi va Husayn Boyqaro o'zini Hirot sultoni deb e'lon qildi. Keyingi yillarda Mahmud Husayn Boyqaro bilan bir necha bor to'qnashdi: manbalarda Astrobod (1459) va Andixud yaqinidagi jang tilga olinadi.
1479-yilda ukasi Mirzo Abu Bakr vafotidan keyin Mahmud Badaxshon, Qunduz, Xuttalon va Chag'oniyonni o'z hokimiyatiga qo'shib oldi. Bobur xotiralariga tayanadigan ma'lumotga ko'ra, u Kofiriston tomon ikki marta yurish qilgan va shu sababli «G'oziy» laqabini olgan.
1494-yilda akasi Sulton Ahmad Mirzo o'g'il qoldirmay vafot etgach, Mahmud Samarqandda hukmdor deb e'lon qilindi. Ziyouz.uz ma'lumotiga ko'ra, uning zulmi sabab zodagonlar, sipohiylar va oddiy aholi shahardan tarqalib keta boshlagan. Taxtga da'vogar amakivachchasi Malik Muhammad Mirzo va u bilan kelgan mirzolarni u qatl ettirgan.
Mahmud 1495-yil yanvarida Samarqandda kasallikdan vafot etgan (ziyouz.uz maqolasida hukmronlik yillari 1494–1498 deb ko'rsatilgan, ammo Vikipediya va Bobur xabarlariga ko'ra u 1495-yilda olamdan o'tgan; shu sabab 1494–1495 qabul qilindi). Taxtni o'g'li Boysunqor Mirzo meros qilib oldi. Mahmudning xotinlaridan biri — Yunusxonning qizi Sulton Nigor xonim, ya'ni Boburning xolasi bo'lgan; qizlaridan Zaynab Sulton Begim Boburga turmushga chiqqan.
Hayot yo'li
- 1453Tug'ilgan
Samarqandda, Abu Said Mirzo xonadonida tug'ilgan (taxminan).
- 1469Hirotga kirish
Otasi halok bo'lgach Hirotga kirgan, ammo Husayn Boyqaro uni siqib chiqargan.
- 1479Badaxshonning qo'shilishi
Ukasi Abu Bakr vafotidan so'ng Badaxshon, Qunduz, Xuttalon va Chag'oniyonni egallagan.
- 1494Samarqand taxtiga o'tirgan
Akasi Sulton Ahmad Mirzo vafot etgach Samarqand hukmdori deb e'lon qilingan.
- 1495Vafoti
Samarqandda kasallikdan vafot etgan; taxt o'g'li Boysunqor Mirzoga o'tgan.