Asosiy qismga o'tish
Amir Muzaffar

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Amir Muzaffar

Tarixiy shaxs · Buxoro

Mang'itlar sulolasidan Buxoro amiri (1860–1885): uning davrida Rossiya qo'shinlari amirlik qo'shinlarini yengib, Buxoro 1868-yilda Rossiya himoyasiga o'tgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Haqiqiy ismi:
Muzaffar ibn Nasrulloxon
Hayot yillari:
taxminan 1824 — 1885
Tug'ilgan joy:
Buxoro
Otasi:
Amir Nasrulloh
Farzandlar:
Abdulahadxon
Abdulmalik (Katta to'ra)

Biografiya

Amir Muzaffar Buxoro amirligini 1860-yildan 1885-yilgacha, chorak asrdan ko'proq boshqargan mang'itlar sulolasi vakili. U amir Nasrullohning o'g'li. Manbalarda tug'ilgan yili turlicha ko'rsatiladi: o'zbekcha ensiklopedik maqolada 1819, Vikipediya ingliz tilidagi maqolasida 1824 yoki 1825, Vikimaʼlumotlarda 1834. U Buxoroda tug'ilgan. Otasi hukmronligi davrida Karmana hokimi bo'lgan.

Taxtga o'tgach, Muzaffar otasi Karmanaga haydagan amaldorlarni poytaxtga chaqirtirib, ularga yuqori lavozimlar bergan. Markazga bo'ysunmay turgan Hisor, Shahrisabz, Darbaz, Ko'lob va Baljuvon beklariga qarshi 1863–1865-yillarda yurish qilib, ularning qarshiligini sindirgan, ammo Shahrisabz keyinchalik yana mustaqil bo'lib olgan. Mallaxon Qo'qon xoni Xudoyorxonni taxtdan ag'dargach (1861), Xudoyorxon Buxoroga panoh izlab kelgan; amir unga qo'shin berib, xonlikni qaytarib olishiga ko'maklashgan.

Uning hukmronligi Rossiyaning Markaziy Osiyodagi xonliklarga qarshi harbiy harakatlari avj olgan davrga to'g'ri keldi. 1865-yil iyulida amir Najmiddinxo'ja boshchiligidagi elchilarni Peterburgga yuborib, nizoni tinch yo'l bilan hal qilishga urindi, biroq muzokaralar natija bermadi. 1866-yil 8-mayda Jizzax bilan O'ratepa orasidagi Irjarda (Maydayo'lg'un) general Romanovskiy qo'shini Buxoro qo'shinini yengdi. Muzaffar Afg'oniston va Hindiston orqali Istanbulga muftiy Muhammad Porso boshchiligida elchi yuborib yordam so'ragan, lekin rad javobi olgan. Zirabuloq yonidagi jangda (1868-yil iyun boshi) ham Buxoro yengildi, shundan so'ng Samarqandda Rossiya bilan sulh bitimi imzolandi va amirlik Rossiyaga qaram bo'lib qoldi.

Taxt vorisi Abdulmalik (Katta to'ra) Rossiya bosqiniga va otasining siyosatiga qarshi 1870-yilda Shahrisabz va Kitobda qo'zg'olon ko'targanida, Muzaffar uni rus qo'shinlari ko'magida bostirgan. Ruslar bosimi ostida 1873-yilda Buxoroda qul savdosini taqiqlagan; 1883-yilda qullikni butunlay bekor qilishga va'da bergan, ammo va'dasini bajarmagan. Uning davrida Buxoroda shialarning ta'siri ham kuchaygan. 1872-yilda Qirolicha Viktoriyaga Navoiy devonining qo'lyozmasini sovg'a qilgan.

Muzaffar 1885-yilda vafot etgan va Buxorodagi Eshon Imlo mozoriga dafn etilgan (bu qabriston keyinchalik sovet davrida buzib tashlangan). Taxtni o'g'li Abdulahadxon egallagan. Manbalarda amirning o'n uch o'g'li borligi aytiladi; ulardan biri, Nosiriddin ibn Amir Muzaffar, tarixchi sifatida ham tanilgan.

Hayot yo'li

  1. 1860
    Buxoro taxtiga o'tirishi

    Otasi amir Nasrulloh vafotidan so'ng Buxoro amiri bo'lgan.

  2. 1861
    Xudoyorxonga yordam

    Qo'qondan quvilgan Xudoyorxonga taxtni qaytarib olish uchun harbiy yordam bergan.

  3. 1863–1865
    Bekliklarga yurishlar

    Hisor, Shahrisabz, Darbaz, Ko'lob va Baljuvon beklarini bo'ysundirgan.

  4. 1865
    Peterburgga elchilik

    Najmiddinxo'ja boshchiligidagi elchilar yuborilgan, ammo muzokaralar natijasiz tugagan.

  5. 1866
    Irjar jangi

    8-mayda Buxoro qo'shini general Romanovskiy qo'shinidan mag'lub bo'lgan.

  6. 1868
    Zirabuloq jangi va sulh

    Iyundagi mag'lubiyatdan so'ng Samarqandda Rossiya bilan shartnoma imzolangan, amirlik Rossiyaga qaram bo'lgan.

  7. 1870
    Abdulmalik qo'zg'oloni

    O'g'li Shahrisabz va Kitobda ko'targan qo'zg'olonni rus qo'shinlari yordamida bostirgan.

  8. 1873
    Qul savdosining taqiqlanishi

    Rossiya bosimi ostida Buxoroda qul savdosini taqiqlagan.

  9. 1885
    Vafoti

    Vafot etib, Buxorodagi Eshon Imlo mozoriga dafn etilgan; taxtni o'g'li Abdulahadxon egallagan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Amir Muzaffar biografiyasi (taxminan 1824–1885) — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz