Qudrat Hikmat

Qudrat Hikmat 1925-yilda Toshkentning eski dahalaridan biri – Sebzorda tug'ilgan. Onasi Muborak aya 1934-yilda, u hali bola ekanida olamdan o'tgan; otasi dehqonchilik va hunarmandchilik bilan tirikchilik qilgan. 1934–1944-yillarda o'rta maktabda o'qigan va birinchi she'rlarini maktabning devoriy gazetasida e'lon qilgan.

1945-yildan uning she'rlari «Gulxan», «Sharq yulduzi» jurnallarida va respublika gazetalarida bosila boshlagan. Yosh shoirga Oybek va Quddus Muhammadiy e'tibor ko'rsatgan. Oybekning maslahati bilan 1947-yildan mashhur baxshi Islom shoir Nazar o'g'lining adabiy kotibi bo'lib ishlagan; adabiyotshunoslar uning she'rlaridagi xalqona ohang shu yillarda shakllanganini qayd etadi.

Birinchi to'plami – «Mening Vatanim» 1950-yilda nashr etilgan. 1950–1953-yillarda «Lenin uchquni» va «Yosh leninchi» gazetalarida adabiy xodim bo'lgan, 1957-yilda Toshkent pedagogika institutining kechki bo'limini tamomlagan. 1960-yildan umrining oxirigacha badiiy adabiyot nashriyotida (keyinchalik G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyoti) bolalar adabiyoti bo'limini boshqargan. Hamkasblarining xotirlashicha, u yosh shoirlarning kitoblarini nashr rejasiga kiritishga alohida kuch sarflagan.

1950–1960-yillarda uning «Baxtli bolalar» (1951), «Obodlik» (1953), «Do'stlik» (1954), «Uch o'rtoqning sovg'asi» (1957), «Alisher va kitob» (1962), «Soatjonning soati» (1964), «Toshbaqalar hujumi» (1965), «Shamol botir» (1966) kabi kitoblari chiqqan. U «Chirchiq farzandi» (1961) dostonini va «Ilonshoh va uning amaldori Ari haqida ertak» (1963) she'riy ertagini ham yozgan. 1955-yilda Toshkentda she'rlari rus tilida «Rodnoy Uzbekistan» nomi bilan alohida kitob bo'lib chiqqan.

Qudrat Hikmat she'rlarining asosiy mavzulari – Vatan, tabiat va fasllar manzarasi, bolalar hayoti va tarbiyasi. «Ertalab», «Tog' manzarasi», «Bu qaysi fasl?», «Yasha, Yangi yil», «Biz ekkan archa» she'rlari shular jumlasidan; «Oq terakmi, ko'k terak?», «Chillak o'yini» kabilarni bolalarning xalq o'yin qo'shiqlari asosida yaratgan. «O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» uni bolalar she'riyatining vazni, bandi va qofiyasini bola ruhiyatiga moslab yangilagan shoir sifatida baholaydi. Tarjimon sifatida V. Mayakovskiy, S. Marshak, S. Mixalkov, A. Surkov, M. Bajan, A. Barto va boshqa shoirlarning bolalarga atalgan she'rlarini o'zbek tiliga o'girgan.

So'nggi yillarida buyrak kasalligidan og'ir xastalangan; kasali zo'rayganda «O'g'lim bilan suhbat» she'r va dostonlar to'plamini shoshilinch nashriyotga topshirgan. Qudrat Hikmat 1968-yil 10-aprelda Toshkentda vafot etgan. «O'g'lim bilan suhbat» to'plami 1970-yilda, keyinroq «Olmos mening yuragim» (1983) va «Mening yuragim» (1986) to'plamlari chiqqan; 1983-yilda «Yosh gvardiya» nashriyoti uning she'r, ertak va dostonlaridan ruscha tarjimada alohida kitob chiqargan.

Shoirning she'rlari maktab darsliklari va bolalar to'plamlariga kiritilgan. Adabiyotshunos M. Qo'shjonov uning ijodiga «Quddus Muhammadiy va Qudrat Hikmat» (1969) va «Qudrat Hikmat» (1978) kitoblarini bag'ishlagan. 2025-yil aprelda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida shoir tavalludining 100 yilligiga bag'ishlangan adabiy anjuman o'tkazilgan.