Қудрат Ҳикмат

Қудрат Ҳикмат 1925-йилда Тошкентнинг эски даҳаларидан бири – Себзорда туғилган. Онаси Муборак ая 1934-йилда, у ҳали бола эканида оламдан ўтган; отаси деҳқончилик ва ҳунармандчилик билан тирикчилик қилган. 1934–1944-йилларда ўрта мактабда ўқиган ва биринчи шеърларини мактабнинг деворий газетасида эълон қилган.

1945-йилдан унинг шеърлари «Гулхан», «Шарқ юлдузи» журналларида ва республика газеталарида босила бошлаган. Ёш шоирга Ойбек ва Қуддус Муҳаммадий эътибор кўрсатган. Ойбекнинг маслаҳати билан 1947-йилдан машҳур бахши Ислом шоир Назар ўғлининг адабий котиби бўлиб ишлаган; адабиётшунослар унинг шеърларидаги халқона оҳанг шу йилларда шаклланганини қайд этади.

Биринчи тўплами – «Менинг Ватаним» 1950-йилда нашр этилган. 1950–1953-йилларда «Ленин учқуни» ва «Ёш ленинчи» газеталарида адабий ходим бўлган, 1957-йилда Тошкент педагогика институтининг кечки бўлимини тамомлаган. 1960-йилдан умрининг охиригача бадиий адабиёт нашриётида (кейинчалик Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти) болалар адабиёти бўлимини бошқарган. Ҳамкасбларининг хотирлашича, у ёш шоирларнинг китобларини нашр режасига киритишга алоҳида куч сарфлаган.

1950–1960-йилларда унинг «Бахтли болалар» (1951), «Ободлик» (1953), «Дўстлик» (1954), «Уч ўртоқнинг совғаси» (1957), «Алишер ва китоб» (1962), «Соатжоннинг соати» (1964), «Тошбақалар ҳужуми» (1965), «Шамол ботир» (1966) каби китоблари чиққан. У «Чирчиқ фарзанди» (1961) достонини ва «Илоншоҳ ва унинг амалдори Ари ҳақида эртак» (1963) шеърий эртагини ҳам ёзган. 1955-йилда Тошкентда шеърлари рус тилида «Родной Узбекистан» номи билан алоҳида китоб бўлиб чиққан.

Қудрат Ҳикмат шеърларининг асосий мавзулари – Ватан, табиат ва фасллар манзараси, болалар ҳаёти ва тарбияси. «Эрталаб», «Тоғ манзараси», «Бу қайси фасл?», «Яша, Янги йил», «Биз эккан арча» шеърлари шулар жумласидан; «Оқ теракми, кўк терак?», «Чиллак ўйини» кабиларни болаларнинг халқ ўйин қўшиқлари асосида яратган. «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» уни болалар шеъриятининг вазни, банди ва қофиясини бола руҳиятига мослаб янгилаган шоир сифатида баҳолайди. Таржимон сифатида В. Маяковский, С. Маршак, С. Михалков, А. Сурков, М. Бажан, А. Барто ва бошқа шоирларнинг болаларга аталган шеърларини ўзбек тилига ўгирган.

Сўнгги йилларида буйрак касаллигидан оғир хасталанган; касали зўрайганда «Ўғлим билан суҳбат» шеър ва достонлар тўпламини шошилинч нашриётга топширган. Қудрат Ҳикмат 1968-йил 10-апрелда Тошкентда вафот этган. «Ўғлим билан суҳбат» тўплами 1970-йилда, кейинроқ «Олмос менинг юрагим» (1983) ва «Менинг юрагим» (1986) тўпламлари чиққан; 1983-йилда «Ёш гвардия» нашриёти унинг шеър, эртак ва достонларидан русча таржимада алоҳида китоб чиқарган.

Шоирнинг шеърлари мактаб дарсликлари ва болалар тўпламларига киритилган. Адабиётшунос М. Қўшжонов унинг ижодига «Қуддус Муҳаммадий ва Қудрат Ҳикмат» (1969) ва «Қудрат Ҳикмат» (1978) китобларини бағишлаган. 2025-йил апрелда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида шоир таваллудининг 100 йиллигига бағишланган адабий анжуман ўтказилган.