Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Муҳиддин Қори-Ёқубов
Тузатиш таклиф қилиш

Муҳиддин Қори-Ёқубов

Хонанда (баритон), актёр ва театр арбоби, Ўзбек мусиқали театри ва давлат филармонияси асосчиларидан бири, Туркистоннинг биринчи халқ ҳофизи; Ўзбекистон ССР халқ артисти (1936).

Фаолият:
Хонанда, Актёр
Тахаллуси:
Ўзбек Шаляпини
Туғилган:
1 май 1896(60 ёш) ♉ — 2 феврал 1957
Туғилган жой:
Фарғона
Турмуш ўртоғи:
Тамарахоним
Фарзандлар:
Ванзетта Хоним
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени

Биография

Муҳиддин Қори-Ёқубов 1896-йил 1-майда ҳозирги Фарғона шаҳрида камбағал, кўп болали оилада туғилган. Аввал эски усулдаги мактабда, 1912–1914-йилларда мадрасада ўқиган, Қуръон қироатини яхши ўзлаштириб, қори номи билан танилган; шу билан бирга ёшлигидан халқ ашулаларини нотасиз куйлаб юрган. 1916-йилда маҳаллий созандалардан пуфлама чолғулар оркестрини тузган, 1918-йилда Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий билан бирга «Мусулмон ёшлари драматик труппаси»ни ташкил этишда қатнашган.

1919–1921-йилларда Фарғона халқ пуфлама оркестри билан Туркистон фронтида Қизил Армия қисмларида чиқиш қилган, Ҳамзанинг сиёсий труппаси спектаклларида драматик актёр сифатида ўйнаган. Тошкентда К. Шорштейн театр-студиясида (1919), сўнг Москвада Давлат театр санъати институтида (ГИТИС) вокал бўлимида (1922–1924) таҳсил олган. 1923-йилда Туркистон Республикасининг биринчи халқ ҳофизи деб тан олинган.

1925-йилда Тамарахоним билан бирга Париждаги Халқаро безак санъати кўргазмасида ва Берлин концерт саҳналарида ўзбек халқ қўшиқларини ижро этган; эвропаликлар уни «ўзбек Шаляпини» деб атаган. 1926-йилда ўзбеклар, арманлар, озарбайжонлар, қирғизлар ва бошқа миллат вакилларидан иборат концерт-этнографик ансамбл тузган, у билан Совет Иттифоқининг кўп шаҳарларида гастрол қилган. Ансамбл негизида Ўзбек давлат мусиқали театри вужудга келган; Қори-Ёқубов унинг актёри, директори ва бадиий раҳбари бўлган (1929–1933), Қўқон ва Андижон мусиқали театрларининг шаклланишида ҳам қатнашган. 1930-йилда унга Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвони, 1936-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.

1934-йилда Москвада ўзбек опера студиясини ташкил этиб, уни икки йил бошқарган; бу студиядан Мухтор Ашрафий, Ҳалима Носирова, Карим Зокиров каби бўлажак таниқли санъаткорлар чиққан. Опера ва балет театри очилгач, 1939–1947-йилларда унинг етакчи яккахон хонандаси бўлган: «Фарҳод ва Ширин»да Хусрав, «Лайли ва Мажнун»да Новфал, «Улуғбек»да Улуғбек, «Маҳмуд Торобий»да Маҳмуд Торобий, «Эр Тарғин»да Эр Тарғин, 1939-йил июнида премьераси бўлган «Бўрон» операсида генерал-губернатор партияларини ижро этган. 1930-йилларда ва 1946–1950-йилларда Ўзбек давлат филармониясининг директори ва бадиий раҳбари бўлиб, халқ ва мумтоз жанрлардаги ижодий жамоаларни ташкил этган.

1937-йилда Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан мукофотланган. Кейинчалик қатағон қилинган, 1955-йилда озод этилган. 1956-йил январидан яна филармония яккахони бўлиб ишлаган, сўнг Эстрада театрида халқ қўшиқлари, опера ариялари ва романслар куйлаган. 1957-йил январида бахтсиз ҳодиса туфайли сон суяги бўйни синиб, икки ҳафтадан сўнг, 2-февралда Тошкентда вафот этган; Чиғатой қабристонига дафн этилган.

Қори-Ёқубовнинг номи Ўзбекистон давлат филармониясига берилган, унинг номи билан Халқ қўшиғи ва рақс академияси ҳамда Тошкентдаги кўча аталади. 2000-йил 25-августда унга вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1912–1914
    Мадрасада таҳсил

    Қуръон қироатини ўрганган, қори номи билан танилган.

  2. 1916
    Пуфлама оркестр

    Фарғонада маҳаллий созандалардан пуфлама чолғулар оркестрини тузган.

  3. 1918
    Ҳамза билан труппа

    Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий билан «Мусулмон ёшлари драматик труппаси»ни ташкил этишда қатнашган.

  4. 1922–1924
    ГИТИСда ўқиш

    Москвада Давлат театр санъати институтининг вокал бўлимида таҳсил олган.

  5. 1923
    Туркистоннинг биринчи халқ ҳофизи

    Туркистон Республикасининг биринчи халқ ҳофизи деб тан олинган.

  6. 1925
    Париж ва Берлин

    Тамарахоним билан Халқаро безак санъати кўргазмасида ва Берлин саҳналарида ўзбек қўшиқларини ижро этган.

  7. 1926
    Концерт-этнографик ансамбл

    Кўп миллатли ансамбл тузган; кейинчалик у Ўзбек мусиқали театрининг асосига айланган.

  8. 1929–1933
    Ўзбек давлат мусиқали театри

    Театрнинг актёри, директори ва бадиий раҳбари бўлган.

  9. 1934–1936
    Москвадаги опера студияси

    Ўзбек опера студиясини ташкил этиб, бошқарган ва ўзи ҳам унда таҳсил олган.

  10. 1936
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.

  11. 1939–1947
    Опера ва балет театрида яккахон

    Миллий операларнинг бош партияларини ижро этган; 1939-йил июнида «Бўрон» премьерасида қатнашган.

  12. 1946–1950
    Филармония директори

    Ўзбек давлат филармониясининг директори ва бадиий раҳбари лавозимига қайтган.

  13. 1955
    Озодликка чиқиши

    Қатағон қилингандан сўнг озод этилган; 1956-йил январидан яна филармония яккахони бўлган.

  14. 1957
    Вафоти

    2-февралда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн этилган.

Қўшиқлар

#ҚўшиқТинглаш
1«Йўл бўлсин»
2«Ғайра-ғайра»
3«Олмача анор»
4«Кўча боғи»
5«Ҳой ишчилар» (Ҳамза қўшиғи)

Алоқадор шахслар

Муҳиддин Қори-Ёқубов (1896–1957) — Хонанда | Shaxs.uz